Εναρκτήρια εκδήλωση Επετειακού Έτους 200 ετών από την ηρωική ΕΞΟΔΟ του Μεσολογγίου

 
Στην κατάμεστη Αίθουσα της Περιφερειακής Ενότητας Αιτωλοακαρνανίας, στην Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Κυριακής 4^ης Ιανουαρίου 2026 η εναρκτήρια εκδήλωση της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας, κατά την οποία παρουσιάστηκε το επετειακό πρόγραμμα εκδηλώσεων του έτους 2026, κατά το οποίο συμπληρώνονται 200 χρόνια από την ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου......

Κατά την έναρξη απηύθυνε χαιρετισμό ο Δήμαρχος της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου κ. Σπυρίδων Διαμαντόπουλος.

Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ελλογιμώτατος Καθηγητής κ. Εμμανουήλ  Καραγεωργούδης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα: «Η Έξοδος του Μεσολογγίου: 200 χρόνια φως».

Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων παρουσίασε ο Εκτελεστικός Γραμματέας των Επετειακών Εκδηλώσεων και Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Ιδρύματος Πολιτισμού της Ιεράς Μητροπόλεως,  κ. Χρήστος Ζήσης. Την παρουσίαση της εκδήλωσης επιμελήθηκε ο κ. Χριστόφορος Μπαμπάνης, Φιλόλογος – Γραμματέας της Ιεράς Μητροπόλεως.

Κορυφαία καλλιτεχνική στιγμή της βραδιάς αποτέλεσε το έργο: «Έξοδος στο Φως», μια ηρωική ελεγειακή, σύνθεση που συνδύασε λόγο, μουσική και αφήγηση. Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα είχε την υπογραφή του δρ. Ηλία Λιαμή, με καλλιτεχνική επιμέλεια του κ. Γεωργίου Δεμελή, Άρχοντος Πρωτομαΐστορος της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας. Ερμήνευσε η εξαίρετη καλλιτέχνης κα Σοφία Μάνου. Τις ενορχηστρώσεις έκανε ο κ. Αλέξανδρος Καψοκαβάδης, ενώ συμμετείχαν διακεκριμένοι μουσικοί. Στην αφήγηση και στην πρόζα ήταν ο κ. Γιάννης Σταμπέλος, υπεύθυνος των Θεατρικών Ομάδων Ενηλίκων του Ιδρύματος Πολιτισμού της Ιεράς Μητροπόλεως.

Κηρύσσοντας την έναρξη του επετειακού έτους 2026, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνός ανέφερε τα εξής:

«Με ιερά συγκίνηση στεκόμαστε σήμερα μπροστά σε μία από τις λαμπρότερες σελίδες της ιστορίας του Γένους μας, την Ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου. Δεν είναι απλώς μία πολεμική πράξη, ούτε μόνο ένα γεγονός εθνικής αντιστάσεως. Είναι πρωτίστως μία πράξη πίστεως και αυτοθυσίας, μία μαρτυρία που φωτίζεται από το φως του Ευαγγελίου και από το αίμα των μαρτύρων της Εκκλησίας. Το Μεσολόγγι, η πόλη των Ελευθέρων Πολιορκημένων, υπήρξε το επίκεντρο ενός αγώνα που ξεπέρασε τα ανθρώπινα μέτρα. Δέκα μήνες πολιορκίας, αμέτρητες κακουχίες, πείνα αφόρητη, δίψα, έλλειψη πολεμοφοδίων. Κι όμως, τίποτε δεν μπόρεσε να λυγίσει το φρόνημα των κατοίκων. Άνδρες, γυναίκες και παιδιά, όλοι έγιναν μία ψυχή, ένα σώμα, ένα θυσιαστήριο. Η ίδια η πόλη μεταμορφώθηκε σε λειτουργικό τόπο. Οι καμπάνες δεν χτυπούσαν μόνο για την Θεία Λειτουργία, αλλά και για να σημάνουν τον συναγερμό της Ελευθερίας. Ο άρτος της Ευχαριστίας γινόταν πνευματική τροφή για τον μεγάλο αγώνα.

Μέσα στη νύχτα της 10ης Απριλίου 1826, οι Μεσολογγίτες πήραν τη μεγάλη απόφαση. Να βγουν προς την ελευθερία ή να πεθάνουν με αξιοπρέπεια. Κανείς δεν σκέφτηκε τον εαυτό του. Όλοι μαζί, μικροί και μεγάλοι, με την προσευχή στα χείλη και τον σταυρό στην καρδιά, όρμησαν να σπάσουν τα δεσμά της πολιορκίας. Και παρότι οι περισσότεροι έπεσαν ηρωικά, η θυσία τους έμεινε αθάνατη. Διότι εκείνη η Έξοδος δεν ήταν ήττα, αλλά Ανάσταση· δεν ήταν καταστροφή, αλλά θρίαμβος.

Αδελφοί μου, η Έξοδος του Μεσολογγίου μας διδάσκει πρώτα απ’ όλα ότι χωρίς πίστη ο άνθρωπος δεν μπορεί να σταθεί όρθιος. Οι Μεσολογγίτες έβλεπαν την ελευθερία όχι ως μια απλή πολιτική κατάσταση, αλλά ως δώρο Θεού, ως κλήση για ζωή αληθινή. Όταν κοινωνούσαν πριν από την Έξοδο, όταν προσεύχονταν με δάκρυα, έδειχναν ότι ο αγώνας τους δεν ήταν απλώς εθνικός, αλλά και πνευματικός. Ήταν μία ομολογία, ότι ο άνθρωπος πλασμένος «κατ’ εικόνα Θεού» δεν μπορεί να ανεχθεί δουλεία και τυραννία. Μας διδάσκει ακόμη, ότι η Ελευθερία έχει κόστος. Οι Μεσολογγίτες πλήρωσαν το τίμημα με το ίδιο τους το αίμα. Εμείς σήμερα απολαμβάνουμε την Ελευθερία ως κληρονομιά. Όμως δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι είναι καρπός θυσιών. Όταν σηκώνουμε το βλέμμα μας στην ελληνική σημαία, ας θυμόμαστε, ότι είναι υφασμένη με το αίμα των προγόνων μας. Η μεγαλύτερη αχαριστία θα ήταν να ζούμε επιπόλαια, αδιάφοροι, χωρίς να σεβόμαστε το παρελθόν.

Η Έξοδος μάς διδάσκει επίσης την αξία της ενότητας. Εκεί, μέσα στα τείχη του Μεσολογγίου, δεν υπήρχε διάκριση κοινωνική ή ταξική. Όλοι έγιναν ένα. Ο άρχοντας και ο φτωχός, ο στρατιώτης και ο πολίτης, ο ιερέας και ο λαϊκός, στάθηκαν πλάι πλάι. Αυτή η ενότητα έκανε το Μεσολόγγι άπαρτο στα μάτια της ιστορίας, ακόμη κι όταν έπεσαν τα τείχη του. Και αυτό το μάθημα ενότητας είναι σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ, σε μια εποχή που εύκολα χωριζόμαστε, διχαζόμαστε, λησμονούμε ότι μόνον ενωμένοι μπορούμε να σταθούμε δυνατοί.

Δεν είναι τυχαίο, αγαπητοί μου, ότι η Έξοδος έγινε λίγο πριν τη Μεγάλη Εβδομάδα. Όπως ο Χριστός πορεύτηκε προς το Πάθος για να χαρίσει την Ανάσταση, έτσι και οι Μεσολογγίτες θυσιάστηκαν για να δώσουν στο Γένος την Ανάστασή του. Η θυσία τους έχει χαρακτήρα Ευαγγελικό. Είναι το «Πάσχα του Γένους», όπου μέσα από τον σταυρό και τον θάνατο γεννιέται η ζωή και η Ελευθερία.

Σήμερα, δύο αιώνες σχεδόν μετά, τί σημαίνει για εμάς το Μεσολόγγι; Σημαίνει πρώτα να φυλάξουμε την πίστη μας ζωντανή. Να μην την βλέπουμε ως τυπική παράδοση, αλλά ως δύναμη ζωής. Να αντλούμε από αυτήν θάρρος για να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες, όπως έκαναν οι ήρωες εκείνοι. Σημαίνει επίσης να σεβόμαστε και να αγαπούμε την πατρίδα μας. Όχι με λόγια κενά, αλλά με πράξεις καθημερινές, με υπευθυνότητα, με προσφορά.

Μας καλεί ακόμη η θυσία των Μεσολογγιτών, να αγωνιζόμαστε για το καλό, για την αλήθεια, για τη δικαιοσύνη, ακόμη κι αν αυτό έχει κόστος. Στις μέρες μας δεν μας ζητείται να δώσουμε το αίμα μας. Μας ζητείται όμως να δώσουμε τον χρόνο μας, την αγάπη μας, την ελεημοσύνη μας, να σταθούμε κοντά στον αδύναμο, στον φτωχό, στον άρρωστο, στον ξένο. Αυτές είναι οι σύγχρονες μάχες της πίστης και της αγάπης.

Και κάτι ακόμη: η Έξοδος του Μεσολογγίου μας υπενθυμίζει, ότι ο λαός που ξεχνά την ιστορία του είναι καταδικασμένος να χαθεί. Γι’ αυτό είναι χρέος μας να μιλήσουμε στα παιδιά μας για τους ήρωες, να κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη, να την κάνουμε μέρος της ταυτότητάς μας. Όταν τα παιδιά μας μαθαίνουν για το Μεσολόγγι, δεν μαθαίνουν απλώς ημερομηνίες. Μαθαίνουν τί σημαίνει να αγαπάς, να θυσιάζεσαι, να ζεις για κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό σου.

Αδελφοί μου, οι ήρωες του Μεσολογγίου μας κοιτούν από τον ουρανό και μας ρωτούν: «Εσείς, οι απόγονοί μας, τί θα κάνετε με την Ελευθερία που εμείς με το αίμα μας κερδίσαμε;». Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο λόγια, αλλά ζωή. Ζωή με πίστη, με αγάπη, με ενότητα, με ευθύνη. Αν ζήσουμε έτσι, τότε θα μπορούμε να πούμε, ότι σταθήκαμε αντάξιοι της θυσίας τους.

Και επειδή, αγαπητοί μου,  η μνήμη αυτή δεν είναι μόνο για το παρελθόν αλλά και για το παρόν και το μέλλον, η Ιερά Μητρόπολις Αιτωλίας και Ακαρνανίας, ορίζει το έτος 2026, ως Επετειακό Έτος τιμής προς την Ιερά Έξοδο του Μεσολογγίου. Στο πλαίσιο αυτό θα πραγματοποιηθούν Ιερές Ακολουθίες, εκδηλώσεις πνευματικού και πολιτιστικού χαρακτήρα, ομιλίες, μαθητικοί διαγωνισμοί, εκθέσεις και συναυλίες καθώς και η έλευση της Θαυματουργού Εφεστίου Εικόνος  της Παναγίας «Άξιον Εστί» από το Άγιον Όρος. Το κορυφαίο γεγονός του Επετειακού μας Έτους, ώστε μικροί και μεγάλοι να έλθουν σε επαφή με το μήνυμα της θυσίας και της ελευθερίας, προσκυνώντας την Υπέρμαχο Στρατηγό του Γένους μας και ζητώντας την Σκέπη και την Χάρη της. Θέλουμε όλοι να νιώσουμε, ότι το Μεσολόγγι δεν είναι μακρινό, αλλά είναι μέσα μας· ότι η θυσία των Ελευθέρων Πολιορκημένων μας καλεί σε προσωπική ανανέωση και πνευματική ανάταση.

Με αισθήματα βαθειάς ευγνωμοσύνης προς τον Τριαδικό Θεό και με πλήρη συνείδηση της ιεράς ιστορικής ευθύνης, κηρύσσω επισήμως την έναρξη του επετειακού έτους της συμπληρώσεως διακοσίων (200) ετών από την ηρωική και μαρτυρική Έξοδο της Φρουράς και των Ελευθέρων Πολιορκημένων του Μεσολογγίου, γεγονός κορυφαίο θυσίας, ομολογίας πίστεως και αγώνος υπέρ ελευθερίας.

Η συμμετοχή όλων μας στις επετειακές εκδηλώσεις καλείται να αποτελέσει αφορμή πνευματικής ανακαινίσεως και ενισχύσεως της πίστεώς μας. Το επετειακό τούτο έτος αναδεικνύεται σε καιρό χάριτος και ευλογίας, κατά τον οποίο καλούμαστε να ενωθούμε άπαντες γύρω από τα ιερά και ακατάλυτα ιδανικά του Γένους και της Ορθοδοξίας. Το πνεύμα της θυσίας και της ενότητας που μας κληροδότησε το Μεσολόγγι να εμπνέει τις οικογένειές σας, να φωτίζει τα παιδιά μας και να καθοδηγεί την πατρίδα μας σε δρόμους ειρήνης και δημιουργίας.

Δέομαι όπως ο Κύριος της Δόξης χαρίζει σε όλους υγεία, ειρήνη, δύναμη και κάθε αγαθό άνωθεν.

Χρόνια πολλά και ευλογημένα. Καλή και ευλογημένη Χρονιά».

Στην εναρκτήρια αυτή εκδήλωση της Ιεράς Μητροπόλεως, που είχε ως σκοπό να αποτίσει φόρο τιμής σε ένα από τα κορυφαία γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας, φωτίζοντας το διαχρονικό μήνυμα της θυσίας, της ελευθερίας και της πνευματικής ανάτασης και σηματοδότησε την έναρξη ενός έτους μνήμης, περισυλλογής και δημιουργικού διαλόγου με την Ιστορία, αναδεικνύοντας το Μεσολόγγι ως παγκόσμιο σύμβολο ελευθερίας και αυτοθυσίας, παρέστησαν ο Υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης κ. Κώστας Καραγκούνης, ο Βουλευτής κ. Θανάσης Παπαθανάσης, ο Δήμαρχος Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου κ. Σπυρίδων Διαμαντόπουλος, ο Αντιπεριφερειάρχης Αιτωλοακαρνανίας κ. Θανάσης Μαυρομμάτης, οι Δήμαρχοι Αγρινίου κ. Γεώργιος Παπαναστασίου, Ξηρομέρου κ. Γιάννης Τριανταφυλλάκης και Αμφιλοχίας κ. Αθανάσιος Τορουνίδης, ο Ανώτερος Διοικητής Φρουράς Μεσολογγίου, εκπρόσωποι των Περιφερειακών, Δημοτικών, Στρατιωτικών Αρχών, Πρόεδροι και εκπρόσωποι Συλλόγων και Φορέων.

 

Μπορείτε να δείτε φωτογραφίες στον ακόλουθο σύνδεσμο         https://photos.app.goo.gl/6MJqnN57as6U8c858

 

Εκ  του  Γραφείου  Τύπου  και  Επικοινωνίας

της  Ιεράς  Μητροπόλεως

 

 

Η ΕΞΟΔΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ: 200 ΧΡΟΝΙΑ ΦΩΣ

 

κ. Εμμανουήλ Καραγεωργούδης,

Κοσμήτωρ Θεολογικής Σχολής Ε.Κ.Π.Α.

 

Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Αιτωλίας και Ακαρνανίας, κύριε Δαμασκηνέ,

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω καταθέτοντας την βαθύτατη ευγνωμοσύνη μου για την εξαιρετική, τιμή που επιφυλάξατε στο πρόσωπό μου: να με ορίσετε ως κεντρικό ομιλητή σε αυτήν την εμβληματική πρώτη εκδήλωση, η οποία σηματοδοτεί την έναρξη των εορτασμών για την ιερή επέτειο της συμπλήρωσης των διακοσίων ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου. Η δική σας εμπνευσμένη πρωτοβουλία να ανοίξετε την αυλαία των μεγάλων αυτών εορτασμών μέσω της Ιεράς Μητροπόλεως, υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια μιας τυπικής επετειακής εκδήλωσης και μετατρέπεται σε μια πράξη ιστορικής ευθύνης και εθνικής αυτογνωσίας. Στο πρόσωπό σας, Σεβασμιώτατε, βλέπουμε τον Ποιμενάρχη εκείνον που δεν περιορίζεται στην απλή διαφύλαξη των παραδόσεων, αλλά αναζωπυρώνει με τόλμη τις συνειδήσεις μας, υπενθυμίζοντάς μας, με κάθε ευκαιρία, πως η Εκκλησία παραμένει ο ακοίμητος φρουρός του Γένους και ο πνευματικός φάρος στις θύελλες των καιρών. Η πρόσκλησή σας σ’ ετούτη την πνευματική σύναξη, εδώ στην καρδιά της Αιτωλοακαρνανίας, είναι πράξη υψηλής ποιμαντικής ευθύνης και σας ευχαριστούμε από καρδιάς που μας καλείτε να γίνουμε κοινωνοί ενός δράματος που αρνείται να σβήσει στη λήθη και παραμένει αιώνια επίκαιρο.

Ας μου επιτραπεί να μιλήσω σήμερα σε μια γλώσσα που αρνείται πεισματικά να υποταχθεί στην ψυχρή, άνυδρη και συχνά ισοπεδωτική λογική των αριθμών, των στατιστικών και των τυπικών επετειακών απολογισμών που αποστεώνουν την ουσία των γεγονότων. Καθώς στεκόμαστε με ιερό δέος και συγκίνηση σε τούτο το μετερίζι της οικουμένης, εκεί που η Ιστορία εκρήγνυται για να μεταμορφωθεί σε αιώνιο, παγκόσμιο Μύθο, αισθάνομαι πως εισερχόμαστε στην τροχιά ενός πνευματικού αστερισμού που ορίζει την ταυτότητά μας πέρα και πάνω από τη φθορά του χρόνου. Δεν βρισκόμαστε εδώ για να περιγράψουμε απλώς το παρελθόν ως κάτι μακρινό, αλλά για να αφουγκραστούμε τον παλμό μιας αλήθειας που συνεχίζει να δονεί το παρόν μας, απαιτώντας από εμάς να αναμετρηθούμε με το ανάστημα μιας θυσίας που ξεπερνά τα ανθρώπινα μέτρα και τις συμβατικές ερμηνείες.

Όπως η ελληνική γλώσσα ταξιδεύει αδάμαστη, αλώβητη και πλούσια μέσα στους αιώνες, μεταφέροντας το ίδιο αθάνατο ήθος από το ομηρικό έπος και τη δόξα της κλασικής Αθήνας ως τις σύγχρονες μέρες μας, έτσι και τούτος ο τόπος, το Μεσολόγγι, υφίσταται ως μια πύρινη και αδιαπέραστη μονάδα νοήματος. Είναι μια «πέτρα» που, αν και μοιάζει μικρή και ασήμαντη στον γεωγραφικό χάρτη της οικουμένης, διαθέτει το κολοσσιαίο ειδικό βάρος να αντισταθμίζει και να συντρίβει ολόκληρες αυτοκρατορίες βίας, αυταρχισμού και σκοταδισμού. Αυτό το «αλωνάκι» του Διονυσίου Σολωμού δεν είναι απλώς ένας τόπος μαρτυρίου, αλλά το κέντρο ενός ηθικού σύμπαντος, όπου η έννοια του Ανθρώπου επαναπροσδιορίστηκε μέσα από την απόλυτη άρνηση του συμβιβασμού και την πλήρη αποδοχή του μαρτυρίου χάριν της ελευθερίας.

Η σημερινή επέτειος των διακοσίων ετών δεν έρχεται να μας θυμίσει κάτι που πέρασε, αρχειοθετήθηκε και χάθηκε στη σκόνη του χρόνου, μια ανάμνηση μουσειακή και ακίνδυνη. Είναι μια κραυγή αφύπνισης που έρχεται να μας υποδείξει επίμονα εκείνη τη μυστηριώδη χημεία, όπου το φως της φυσικής πραγματικότητας και η φλόγα της ηθικής συνείδησης γίνονται, για  μια στιγμή ένα και το αυτό. Η Έξοδος δεν είναι μια σελίδα στο βιβλίο της ιστορίας, αλλά μια ζωντανή πληγή και ταυτόχρονα μια ανοιχτή πύλη, που μας καλεί να ανακαλύψουμε ξανά την ιερότητα της ύπαρξής μας σε έναν κόσμο υλιστικό, που μοιάζει να έχει χάσει τον πνευματικό του προσανατολισμό και τις αξίες του.

Αναλογιστείτε  την παραδοξότητα εκείνης της στιγμής. Στην αρχαία βιβλική αφήγηση, ο περιούσιος λαός στέκεται μπροστά στην Ερυθρά Θάλασσα και το θαύμα κατέρχεται άνωθεν, ως θεϊκή χειρονομία, που σχίζει τα ύδατα για να περάσει ο άνθρωπος «αβρόχοις ποσί», σωζόμενος από την καταδίωξη των Φαραώ.

Εδώ, όμως, στην ελληνική εκδοχή της Εξόδου, στην ιερή γη του Μεσολογγίου, η σειρά αντιστρέφεται με τρόπο συγκλονιστικό. Το θαύμα συντελέστηκε ανάστροφα. Καμία θάλασσα δεν άνοιξε για να διευκολύνει τους κατατρεγμένους, κανένας άγγελος δεν εμφανίστηκε εξ ουρανού για να αφοπλίσει τις ορδές του Ιμπραήμ.

Το θαύμα εδώ ήταν αποκλειστικά εσωτερικό. Οι πολιορκημένοι, σκελετωμένοι από την πείνα και την πολύμηνη κακουχία, μεταμόρφωσαν την ίδια τους την απελπισία σε μια φωτεινή Οδό Σωτηρίας. Έγιναν οι ίδιοι οι «Μωυσείς» του εαυτού τους, χαράζοντας με το σπαθί και την ψυχή τους έναν δρόμο μέσα από το πυρ και το σίδερο.

Αν η βιβλική Έξοδος είναι η τρανή απόδειξη της δύναμης του Θεού επί της κτίσης, η Έξοδος του Μεσολογγίου αποτελεί την ύψιστη απόδειξη της θεϊκής σπίθας που ενυπάρχει αθόρυβα στον άνθρωπο και τον ωθεί στο ακατόρθωτο. Είναι η στιγμή που το θνητό άγγιξε την ποιότητα του Ακτίστου.

Το Μεσολόγγι είναι το πεδίο όπου συγκρούστηκαν κατά μέτωπο δύο κοσμοθεωρίες. Από τη μια πλευρά, η ωμή βία της ύλης, η αριθμητική υπεροχή, η λογική της υποταγής που υπαγορεύει ο φόβος του θανάτου και της εκμηδένισης. Από την άλλη πλευρά, ορθώνεται η απόλυτη ελευθερία της συνείδησης, η οποία αρνείται κατηγορηματικά να εξαγοράσει τη βιολογική επιβίωση με το νόμισμα της ηθικής έκπτωσης. Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι απέδειξαν πως η ελευθερία είναι εσωτερική οχυρωματική γραμμή, που κανένας εξωτερικός εχθρός δεν μπορεί ποτέ να παραβιάσει. Ακόμη κι όταν το σώμα αιχμαλωτίζεται, βασανίζεται ή φονεύεται, η βούληση παραμένει κυρίαρχη, αλώβητη και τρομακτικά ελεύθερη, θυμίζοντας πως ο άνθρωπος είναι πλασμένος για τα υψηλά και τα ουράνια.

Η «Ιερή Πόλη», λοιπόν, αποκτά την ιερότητά της ακριβώς από αυτήν την κολοσσιαία ανθρωπολογική μεταμόρφωση, από αυτή την υπέρβαση της ανάγκης. Εδώ, ο άνθρωπος νίκησε τη φύση και τους νόμους της. Η πείνα, αντί να τον μετατρέψει σε υποχείριο του εχθρού, τον εξαΰλωσε. Η αναμονή του τέλους, αντί να φέρει τον πανικό και την κατάρρευση, έφερε μια παράδοξη, μια σχεδόν λειτουργική  γαλήνη.

Υπάρχει κάτι βαθύτατα μυστηριακό, κάτι σχεδόν μεταφυσικό σ’ αυτήν την απόφαση της Εξόδου, κάτι που ξεφεύγει από τις αναλύσεις των ιστορικών και των κοινωνιολόγων. Έχει την ίδια ακριβώς ποιότητα με τη μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας μας, όπου ο θάνατος παύει να είναι το τέλος και γίνεται η αρχή της αληθινής ζωής. Οι Μεσολογγίτες κοινώνησαν τον θάνατο ως μυστήριο ζωής για να κερδίσουν την αθανασία. Η πορεία τους προς τα γιοφύρια και τους φράχτες δεν ήταν μια πράξη απόγνωσης ή μια φυγή από τον εχθρό· ήταν μια μεγαλειώδης, αιματηρή λιτανεία προς την αιωνιότητα.

 Ζούμε σε χρόνους που η ασφάλεια και η άνεση έγιναν συνήθεια και μας κοιμίζουν με ήσυχα επιχειρήματα. Γι’ αυτό, ίσως, δυσκολευόμαστε  σήμερα να κατανοήσουμε το μέγεθος εκείνου του εγχειρήματος. Το Μεσολόγγι μάς αναγκάζει να ξαναζυγίσουμε τα πάντα. Ανακαλύπτουμε με δέος πως κάποια πράγματα έχουν βάρος μεγαλύτερο από  το σώμα που τα κουβαλά. Η θεολογία της Εξόδου ζει μέσα στο βήμα, μέσα στη φλόγα, μέσα στην επιλογή. Όταν ο άνθρωπος φτάνει στο σημείο να διαλέξει ανάμεσα στο σκοτάδι της ασφάλειας και στο φως που πληγώνει, τότε μόνο γνωρίζει τί σημαίνει αληθινή αποκάλυψη.

Αυτή η εσωτερική διεργασία μας οδηγεί αβίαστα στην καρδιά του ιστορικού προβλήματος, ή μάλλον του μεγάλου φιλοσοφικού αινίγματος που ονομάζουμε Πολιορκία. Αν παρατηρήσουμε προσεκτικά τη συνθήκη του εγκλεισμού στο Μεσολόγγι, θα διαπιστώσουμε ότι εκείνη τη χρονιά δοκιμάστηκαν τα έσχατα όρια της ανθρώπινης συνθήκης με τρόπο που ελάχιστες φορές έχει καταγραφεί στα παγκόσμια χρονικά. Ο εγκλεισμός συνήθως παράγει δουλοπρέπεια. Όταν ο ορίζοντας του ανθρώπου περιορίζεται από τείχη και η επιβίωσή του εξαρτάται από τον εχθρό, η ψυχή  συρρικνώνεται για να διασώσει το ελάχιστο κέλυφος της ύπαρξης. Στην περίπτωση του Μεσολογγίου όμως, συνέβη το ιστορικό παράδοξο: η φυσική στενότητα λειτούργησε ως καταλύτης για την πρωτοφανή διεύρυνση της συνείδησης και την ανάδειξη ενός ηρωισμού που δεν γνώριζε σύνορα, μετατρέποντας την πόλη σε μια μικρογραφία του ουρανού.

Ας τολμήσουμε ν’ αντικρίσουμε την πραγματικότητα γυμνή από τους ηρωικούς μύθους, που συχνά την εξωραΐζουν και την κάνουν πιο υποφερτή στην ανάγνωση. Οι άνθρωποι αυτοί βίωναν την απόλυτη μοναξιά. Η Ευρώπη παρακολουθούσε αμέτοχη, η υπόλοιπη Ελλάδα αδυνατούσε να συνδράμει λόγω των εμφυλίων σπαραγμών και της ένδειας. Μέσα σε αυτό το καθεστώς της απόλυτης μόνωσης, αναπτύχθηκε μία ιδιαίτερη διαλεκτική σχέση ανάμεσα στην Αναγκαιότητα και την Ελευθερία. Η ιστορική λογική, η ψυχρή φωνή του ρεαλισμού που συχνά κυβερνά τις τύχες των εθνών, υπαγόρευε μία και μόνο λύση: την παράδοση. Τα μαθηματικά του πολέμου ήταν αμείλικτα, οι αριθμοί των στρατιωτών, των κανονιών και των προμηθειών έδειχναν το τέλος. Κάθε ορθολογιστής παρατηρητής της εποχής θα στοιχημάτιζε υπέρ της παράδοσης ως της μόνης σώφρονος επιλογής. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η ρήξη με τον ιστορικό ντετερμινισμό, η στιγμή που ο Έλληνας σπάει τα δεσμά της αναγκαιότητας και γράφει τη δική του μοίρα.

Οι Μεσολογγίτες απέρριψαν την τυραννία των γεγονότων. Αρνήθηκαν πεισματικά να αποδεχθούν ότι οι περιστάσεις καθορίζουν τη μοίρα. Η στάση τους συνιστά μια παγκόσμια επαναστατική διακήρυξη, πως ο άνθρωπος διατηρεί το προνόμιο να επιλέγει τον τρόπο του τέλους του, ακυρώνοντας έτσι στην πράξη την εξουσία του κατακτητή πάνω του. Ο Ιμπραήμ μπορούσε να κυριεύσει τα σώματα, τις πέτρες, τα κανόνια και τα τείχη, ωστόσο στάθηκε ανήμπορος  ν’ αγγίξει τον πυρήνα της βούλησής τους. Η Ελευθερία γι’ αυτούς έπαψε να είναι ένα απλό πολιτικό αίτημα και μετατράπηκε σε υπαρξιακή συνθήκη. Κατανόησαν πως η ζωή, απογυμνωμένη από την αξιοπρέπεια της αυτοδιάθεσης, δεν είναι ζωή, αλλά μια βιολογική λειτουργία ανάξια του ανθρώπινου προσώπου.

Στο τραγικό δίλημμα ανάμεσα στην ηθική της επιβίωσης και την ηθική της τιμής, η κοινότητα του Μεσολογγίου απάντησε με την πράξη που αγγίζει τα όρια του παραλογισμού για τον υλιστή, μα αποτελεί την ύψιστη μορφή λογικής για τον πιστό της ελευθερίας. Επέλεξαν να εξέλθουν γνωρίζοντας πως η Έξοδος ισοδυναμεί με βέβαιη σφαγή, κρίνοντας πως η παραμονή υπό καθεστώς δουλείας συνιστά έναν θάνατο πολύ πιο φρικτό, τον οριστικό θάνατο της ψυχής. Προτίμησαν να πεθάνουν όρθιοι παρά να ζήσουν γονατιστοί, δίνοντας ένα μάθημα που αντηχεί ακόμα στις καρδιές των ανθρώπων σε όλη την υφήλιο.

Η Έξοδος, ως ιστορικό γεγονός, διαλύει την ψευδαίσθηση ότι η ιστορία γράφεται ερήμην των υποκειμένων της. Σε αυτό το λύγισμα του χωροχρόνου, ο εγκλεισμός λειτούργησε ως κάμινος, όπου κάηκαν όλα τα περιττά στοιχεία της ύπαρξης. Η πείνα, η ασθένεια, ο φόβος, αντί να διαλύσουν τον κοινωνικό ιστό, τον χαλύβδωσαν. Δημιούργησαν την κοινότητα του πόνου και της αλληλεγγύης, που υπερέβη τις ταξικές και κοινωνικές διαφορές. Μέσα στα τείχη του Μεσολογγίου γεννήθηκε ο νέος τύπος ανθρώπου, ο οποίος δεν ορίζεται από αυτά που κατέχει ή από αυτά που καταναλώνει, αλλά από αυτά που είναι διατεθειμένος να χάσει χάριν μιας ιδέας.

Η διαλεκτική του εγκλεισμού και της ελευθερίας κορυφώνεται τη νύχτα της 10ης Απριλίου. Το άνοιγμα των πυλών ήταν το σπάσιμο του κελύφους. Η ορμή προς τα έξω ήταν η ορμή του πνεύματος, το οποίο αρνείται να χωρέσει στα στενά περιθώρια, που του ορίζει η βία. Αντιλαμβανόμαστε, έτσι, πως η πραγματική πολιορκία δεν αφορούσε τον χώρο, αφορούσε τον χρόνο και το νόημα. Κι οι Εξοδίτες έσπασαν την πολιορκία του νοήματος, χαρίζοντας στην ανθρωπότητα ένα παράδειγμα, που παραμένει ενοχλητικά επίκαιρο. Μας δίδαξαν πως η ελευθερία είναι ένα βάρος που πρέπει να είσαι έτοιμος να σηκώσεις, ακόμη και όταν τα γόνατα λυγίζουν, ακόμη και όταν η λογική ικετεύει για ανάπαυση. Αυτή η «ιερή παραφροσύνη» είναι το μόνο ανάχωμα απέναντι στη βαρβαρότητα της ισχύος.

Η μετάβαση από το ατομικό δίλημμα στη συλλογική απόφαση της Εξόδου φανερώνει τη βαθύτερη υπόγεια φλέβα, που διατρέχει το σώμα της ιστορίας μας, τη φλέβα που αιμοδοτείται αδιάκοπα από τη ζώσα παράδοση της Εκκλησίας. Το γεγονός του Μεσολογγίου αρνείται να εγκλωβιστεί στα στενά χρονικά όρια του 19ου αιώνα ή να ερμηνευθεί αποκλειστικά ως απότοκο του ευρωπαϊκού διαφωτισμού και των επαναστατικών κινημάτων της εποχής. Αν επιχειρήσουμε να αφουγκραστούμε τον παλμό των Πολιορκημένων, θα διακρίνουμε τον αντίλαλο της μακραίωνης πνευματικής άσκησης, εκείνης που γαλούχησε το γένος με την πεποίθηση, πως η ιστορία αποτελεί το πεδίο συνάντησης του κτιστού με το άκτιστο. Η οργανική συνέχεια του Ελληνισμού, όπως αυτή αποκαλύπτεται μέσα στα χαλάσματα της Ιερής Πόλης, είναι ενότητα χαρισματική, ταυτότητα, που διασώζεται διά της μετοχής στο μυστήριο του Σταυρού.

Οι άνθρωποι αυτοί, προτού γίνουν ήρωες της εθνικής αφήγησης, υπήρξαν μάρτυρες της εκκλησιαστικής πραγματικότητας. Η αντοχή τους δεν πήγαζε από κάποιο αφηρημένο ιδεώδες πατριωτισμού, παρά από τη βιωματική τους σχέση με την πάσχουσα θεότητα. Μέσα στην πείνα και την εξαθλίωση, η Θεία Ευχαριστία παρέμενε το μοναδικό «φάρμακο αθανασίας», η μόνη τροφή, που τους κρατούσε όρθιους, όταν το σώμα είχε προ πολλού καταρρεύσει. Στο πρόσωπο του Επισκόπου Ρωγών Ιωσήφ, που κοινωνούσε τους μελλοθάνατους, βλέπουμε την Εκκλησία να επιτελεί το ύψιστο έργο της. Να μεταμορφώνει την ιστορική τραγωδία σε θεία λειτουργία πάνω στην Αγία Τράπεζα της θυσίας. Αυτή η ευχαριστιακή θεώρηση της ζωής επέτρεψε στους Μεσολογγίτες να υπερβούν τον φόβο του θανάτου, καθώς γι’ αυτούς ο θάνατος είχε ήδη πατηθεί.

Παρατηρούμε εδώ μια εκπληκτική σύνθεση του αρχαίου τραγικού πνεύματος με τη χριστιανική ελπίδα. Ο Ελληνισμός, στην ιστορική του διαδρομή, υπήρξε πάντοτε εξοικειωμένος με την οδύνη. Από τις Θερμοπύλες έως την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, η ταυτότητά μας σφυρηλατήθηκε μέσα στην κάμινο της δοκιμασίας. Το Μεσολόγγι έρχεται να επιβεβαιώσει αυτή την «τραγική αισιοδοξία», που χαρακτηρίζει την πατερική σκέψη. Η νίκη δεν νοείται ως επικράτηση ισχύος, ως συντριβή του αντιπάλου με κοσμικά μέσα. Η αληθινή νίκη, η νίκη του Χριστού, διέρχεται υποχρεωτικά μέσα από τον Άδη. Οι Εξοδίτες κατήλθαν στον δικό τους Άδη, βίωσαν την απόλυτη εγκατάλειψη, για να αναδυθούν στο φως της παγκόσμιας συνείδησης ως νικητές κατά κράτος. Αυτή η «κένωση», το άδειασμα δηλαδή από κάθε κοσμική βεβαιότητα, αποτελεί την προϋπόθεση για την πλήρωση με τη θεία χάρη.

Η ιστορία, εδώ, αποσύρεται από την ουδετερότητα της καταγραφής και γίνεται μνήμη που αναμετριέται με την ανθρώπινη πράξη. Στο Μεσολόγγι, η θεία ενέργεια φανερώθηκε μέσα από την ανθρώπινη συνεργία. Η πίστη των πολιορκημένων δεν ήταν ψυχολογική παρηγοριά, ούτε καταφύγιο για τους αδύναμους. Ήταν δύναμη ενεργητική, που κινητοποιούσε την ύπαρξη σε πράξεις υπέρλογες. Η οργανική συνέχεια του Γένους διασφαλίζεται ακριβώς επειδή σε κάθε κρίσιμη καμπή της ιστορίας εμφανίζονται πρόσωπα πρόθυμα να ενσαρκώσουν αυτό το ήθος της θυσιαστικής αγάπης.

Δεν πρέπει να λησμονούμε πως η Ορθοδοξία είναι η Εκκλησία της Αναστάσεως, όμως η Ανάσταση προϋποθέτει τον Γολγοθά. Η Δύση συχνά δυσκολεύεται να κατανοήσει αυτή την παράδοξη χαρά που ελλοχεύει μέσα στο ελληνικό πένθος. Στο Μεσολόγγι, το πένθος κι η δόξα έγιναν έννοιες ταυτόσημες. Η «αλυσίδα του αίματος», που συνδέει τους αγωνιστές του '21 με τους μάρτυρες των πρώτων χριστιανικών αιώνων είναι αδιάσπαστη. Πρόκειται για την ίδια «κοινωνία των αγίων», την ίδια στρατευμένη Εκκλησία, που πορεύεται μέσα στους αιώνες, φέροντας τα στίγματα του μαρτυρίου ως σημεία τιμής. Η πίστη αυτή συνέχει τον χρόνο, καθιστώντας το παρελθόν παρόν.

Όταν λοιπόν μιλούμε για οργανική συνέχεια, αναφερόμαστε σε αυτή την πνευματική συγγένεια που μας επιτρέπει σήμερα, δύο αιώνες μετά, να αισθανόμαστε τους Εξοδίτες ως συγχρόνους μας. Είναι «σάρκα από τη σάρκα μας» όχι φυλετικά, αλλά πνευματικά. Η κληρονομιά, που μας άφησαν, είναι η βεβαιότητα πως το έθνος επιβιώνει όσο παραμένει πιστό στην πνευματική του αποστολή, όσο αρνείται να αλλοτριωθεί από τον υλισμό και τον ευδαιμονισμό. Η ιστορία του Ελληνισμού είναι ιστορία θαυμάτων, όπου το θαύμα ορίζεται ως η εισβολή της θείας πρόνοιας στην ανθρώπινη αδυναμία.

Χρειάζεται η ευαισθησία των Πατέρων της Εκκλησίας, που έβλεπαν την ιστορία ως θεανδρικό δράμα, για να κατανοήσουμε πώς μια χούφτα πεινασμένων ανθρώπων κατόρθωσε να ταπεινώσει μιαν αυτοκρατορία και να αγιάσει έναν τόπο. Η πίστη τους μετέτρεψε το Μεσολόγγι σε ανοιχτή εκκλησία, όπου η λειτουργία συνεχίζεται αέναα, με ιερείς τους πεσόντες κι εκκλησίασμα τις επερχόμενες γενιές. Αυτή είναι η αληθινή συνέχεια, η οποία δεν φοβάται τον χρόνο, διότι εδράζεται στην αιωνιότητα.

Επιστρέφοντας, τώρα, στη συμβατική ροή του χρόνου, αφήνοντας πίσω μας την υπερβατική διάσταση της Εξόδου, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το πλέον αμείλικτο ερώτημα, που γεννά κάθε ιστορική επέτειος αυτού του μεγέθους. Πώς συνομιλεί το ασφαλές, τεχνοκρατικό και πλήρως ευδαιμονικό παρόν του 2026 με την απελπισμένη, ματωμένη και ηρωική πραγματικότητα του 1826; Η απόσταση που μας χωρίζει είναι μία άβυσσος βιωμάτων. Εμείς, οι σύγχρονοι, έχουμε οικοδομήσει έναν πολιτισμό, που αποθεώνει την αποφυγή του πόνου, που αντιμετωπίζει τον θάνατο ως τεχνικό πρόβλημα προς επίλυση ή ως αποτυχία του συστήματος υγείας. Κι όμως, υπήρξαν άνθρωποι, που τον κουβαλούσαν μαζί τους σαν σύντροφο, που τον έκαναν θεμέλιο. Τα μάτια μας, συνηθισμένα στο τεχνητό φως, δυσκολεύονται να τους διακρίνουν.

Το χρέος ημών των επιγόνων καθίσταται, έτσι, εξίσωση εξαιρετικά πολύπλοκη. Κινδυνεύουμε είτε να πέσουμε στην παγίδα της ρηχής προγονολατρίας, όπου τα λόγια είναι μεγάλα αλλά το νόημα ανύπαρκτο, είτε να διολισθήσουμε στον κυνικό αποδομητισμό, που αδυνατεί να αντιληφθεί το μεγαλείο επειδή, ακριβώς, του λείπει η εσωτερική κεραία της αυτοθυσίας. Η αληθινή πρόκληση έγκειται στην κατανόηση της ελευθερίας όχι ως ενός δεδομένου δικαιώματος που μας χαρίστηκε, αλλά ως μιας εύθραυστης κατάστασης, που απαιτεί διαρκή επαγρύπνηση και, κυρίως, την ικανότητα να επιλέγουμε ανάμεσα σε συγκρουόμενες αξίες.

Οι τραγωδίες δεν προκύπτουν μόνο από τη σύγκρουση του καλού με το κακό, αλλά συχνότερα από τη σύγκρουση δύο θετικών αξιών, που δεν μπορούν να συνυπάρξουν την ίδια στιγμή. Οι Μεσολογγίτες μας κληροδότησαν την οδυνηρή γνώση πως υπάρχουν στιγμές, όπου η ειρήνη και η αξιοπρέπεια δεν συμβιβάζονται. Όπου η ασφάλεια και η ελευθερία αλληλοαποκλείονται. Το δικό μας χρέος είναι να διατηρούμε τη συνείδησή μας οξυμένη ώστε, αν ποτέ κληθούμε – ο μη γένοιτο – σε ανάλογα διλήμματα, να διαθέτουμε τα ηθικά αποθέματα να πράξουμε το ορθό, ακόμη κι αν το κόστος είναι δυσβάσταχτο.

Οφείλουμε σήμερα, δύο αιώνες μετά, να αντισταθούμε στην απλοποίηση, τον κυνισμό και τη λήθη που απειλούν να ισοπεδώσουν τα πάντα. Οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» κατάφεραν να κάνουν τον φόβο τους σκαλοπάτι για τον ουρανό και αυτό είναι το αιώνιο μέτρο με το οποίο θα κριθούμε κι εμείς ως επίγονοι. Η ελευθερία δεν είναι μια κληρονομιά που την απολαμβάνουμε παθητικά και άκοπα, αλλά μια διαρκής, καθημερινή κατάκτηση που απαιτεί την ετοιμότητα για τη δική μας «έξοδο» από κάθε μορφή δουλείας, εσωτερικής ή εξωτερικής, από τα δεσμά του εγωισμού και της αδιαφορίας.

Το Μεσολόγγι δείχνει τον δρόμο της Αρετής και της Τιμής. Είναι ένας δρόμος δύσβατος, αλλά είναι ο μόνος δρόμος που οδηγεί στην ολοκλήρωση του ανθρώπου και στην αληθινή ελευθερία. Ας κρατήσουμε τη φλόγα αναμμένη στις καρδιές μας, ας βαδίσουμε με σταθερά και αποφασιστικά βήματα προς την κατεύθυνση, που εκείνοι χάραξαν με το αίμα τους. Αυτό είναι το ιερό χρέος μας προς το μέλλον και τις γενιές που έρχονται. Το Μεσολόγγι δεν είναι μόνο ιστορία, είναι η ίδια η ψυχή της Ελλάδας, που μας καλεί σε διαρκή εγρήγορση.

Τιμή και δόξα στους Ελεύθερους Πολιορκημένους!

Ζήτω η Ιερή Πόλη του Μεσολογγίου!

Ζήτω η Ελλάδα!

 

Παρουσίαση επετειακού προγράμματος εκδηλώσεων

 200 ετών από την ηρωική ΕΞΟΔΟ του Μεσολογγίου

 

κ. Χρήστος Ζήσης,

Εκτελεστικός Γραμματέας

Επετειακού Έτους 2026

Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας

 

«Την ημέρα της Επετείου της Εξόδου θα έπρεπε να βρίσκεται συγκεντρωμένο όλο το Έθνος. Να έχει περικυκλώσει νοερά, τον ιερό αυτό τόπο με την αφοσίωσή του και με την πίστη του. Θα έπρεπε να παιδιά των σχολείων όλης της χώρας να προσανατολίζονται προς το Μεσολόγγι για μια ολιγόλεπτη σιωπή και περισυλλογή, μια που το πιο κοντινό μας μνημείο μετά τον Παρθενώνα και την Αγία Σοφία, είναι το ιδεατό μνημείο του Μεσολογγίου!».

Αυτό έγραφε ο ακαδημαϊκός μας ποιητής Νικηφόρος Βρεττάκος, τονίζοντας την καταλυτική σημασία του ιστορικού αυτού γεγονότος. 

Σεβασμιώτατε, κύριε υπουργέ κύριοι βουλευτές, αξιότιμε κύριε Δήμαρχε της Ιεράς Πόλεως του Μεσολογγίου, κύριοι Δήμαρχοι, κύριε αντιπεριφερειάρχα, κύριε καθηγητά, εκπρόσωποι φορέων και συλλόγων, σεβαστοί πατέρες, κυρίες και κύριοι. Με ιδιαίτερη τιμή και χαρά  παρουσιάζουμε σήμερα το πρόγραμμα των  εκδηλώσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας για το Επετειακό Έτος 2026, κατά το οποίο συμπληρώνονται διακόσια έτη από την Ηρωική Έξοδο της Φρουράς του Μεσολογγίου.

Η Έξοδος του Μεσολογγίου αποτελεί κορυφαίο ιστορικό, εθνικό και πνευματικό γεγονός. Είναι σύμβολο πίστεως, αυτοθυσίας και ελευθερίας. 

Η Ιερά Μητρόπολις Αιτωλίας και Ακαρνανίας, τιμά το γεγονός αυτό, όχι απλώς ως μια ιστορική ανάμνηση, αλλά ως διαρκές κάλεσμα ευθύνης και μαρτυρίας.

Το  επετειακό μας πρόγραμμα, αγκαλιάζει το σύνολο της τοπικής Εκκλησίας: τις Ενορίες, τις Ιερές Μονές, τις κατηχητικές συνάξεις, τον Τομέα Νεότητας, τους κύκλους μελέτης Αγίας Γραφής, τον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Ιεράς Μητροπόλεως, το Ίδρυμα Πολιτισμού και τις Σχολές Βυζαντινής Μουσικής καθώς και Φορείς και Συλλόγους της τοπικής κοινωνίας που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα μας για συνεργασία και σύμπραξη.

Όλες οι προτάσεις που κατατέθηκαν διακρίνονται για τη σοβαρότητα, την ποιότητα και το εκκλησιαστικό τους ήθος. Το επετειακό πρόγραμμα δεν αποτελεί απλώς ένα σύνολο εκδηλώσεων, αλλά καρπό συλλογικής προσπάθειας και κοινής διακονίας.

Το επετειακό έτος 2026, αφιερωμένο στη συμπλήρωση 200 ετών από την Ηρωική Έξοδο, δεν φιλοδοξεί απλώς να τιμήσει ένα ιστορικό γεγονός. Φιλοδοξεί να επαναφέρει στο σήμερα το νόημα της θυσίας, να μετατρέψει τη μνήμη σε δύναμη και την ιστορία σε πνευματική παρακαταθήκη.

Το Μεσολόγγι, δεν ανήκει στο παρελθόν. Είναι παρόν. Είναι συνείδηση. Είναι φως. Το πρόγραμμα εκδηλώσεων της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας, με τον βαθύτατα συμβολικό τίτλο «Έξοδος στο φως…», αποτελεί ένα πολυσύνθετο, ζωντανό και δυναμικό οδοιπορικό. Ένα προσκύνημα μνήμης. Ένα κάλεσμα ευθύνης. Οι εκδηλώσεις οργανώνονται σε τέσσερις βασικούς άξονες: λατρευτικές, πολιτιστικές, επιστημονικές–επιμορφωτικές και εκπαιδευτικές, οι οποίες αλληλοσυμπληρώνονται και συγκροτούν ένα ενιαίο επετειακό πρόγραμμα.

Πρώτος Άξονας: οι Λατρευτικές εκδηλώσεις – Ο πνευματικός πυρήνας της Επετείου

Κεντρική και δεσπόζουσα θέση στο επετειακό πρόγραμμα κατέχουν οι λατρευτικές εκδηλώσεις, καθώς η Έξοδος του Μεσολογγίου υπήρξε όχι μόνο στρατιωτικό και πολιτικό γεγονός, αλλά πρωτίστως πνευματικό μαρτύριο και πράξη πίστεως.

Κορυφαίο λατρευτικό γεγονός του επετειακού έτους αποτελεί η έλευση της Εφεστίου Ιεράς Εικόνος της Παναγίας «Άξιον Εστίν» από το Άγιον Όρος. Η Ιερά αυτή Εικόνα, σύμβολο του Αθωνικού Μοναχισμού και της Ορθοδοξίας, σπανιότατα εξέρχεται της Ιεράς της Καθέδρας και μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις. Η έλευσή της στο Μεσολόγγι, από τις 30 Απριλίου έως τις 9 Μαΐου 2026, αποτελεί μοναδική ευλογία και ιστορικό εκκλησιαστικό γεγονός και θα μετατρέψουν το Μεσολόγγι σε πανελλήνιο προσκύνημα.

Η υποδοχή και η μεγαλειώδης λιτάνευσή της, από την Εισοδο της Ιεράς Πόλεως και τον  Κήπο των Ηρώων έως τον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Σπυρίδωνος, προσδίδουν στην επέτειο βαθύ πνευματικό συμβολισμό: την αναγνώριση ότι η δύναμη των Εξοδιτών αντλήθηκε από την πίστη τους στον Θεό και την ελπίδα της Αναστάσεως.

Στον ίδιο άξονα εντάσσονται  Θείες Λειτουργίες, αγρυπνίες, επιμνημόσυνες δεήσεις και ιερές πομπές, με κορυφαία στιγμή την πρώτη στην ιστορία τέλεση Θείας Λειτουργίας στον Κήπο των Ηρώων, στον ιερό χώρο της τελικής θυσίας των Εξοδιτών, η οποία θα πραγματοποιηθεί  το Σάββατο της Διακαινησίμου εβδομάδος, στις 19 Απριλίου του 2026.

Δεύτερος Άξονας: Πολιτιστικές εκδηλώσεις – Η ιστορία που ζωντανεύει.

Ο δεύτερος άξονας του προγράμματος είναι οι πολιτιστικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, οι οποίες δεν αφηγούνται απλώς την Έξοδο, αλλά τη ζωντανεύουν.

Μουσικοθεατρικές παραστάσεις, αφιερώματα, ιστορικές και λαογραφικές εκθέσεις, δράσεις μνήμης για τις γυναίκες, τα παιδιά και τους αφανείς ήρωες της Εξόδου, αποκαλύπτουν το ανθρώπινο πρόσωπο της θυσίας.  Κύριοι εκφραστές των εκδηλώσεων και των καλλιτεχνικών παραστάσεων αποτελούν, το Ίδρυμα Πολιτισμού της τοπικής μας εκκλησίας ΄΄ ΑΓΙΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ΄΄ με τα τμήματα χορωδιών - χορευτικών και θεατρικών ομάδων, ο τομέας νεότητας και οι κατηχητικές συνάξεις των ενοριών, οι Σχολές Βυζαντινής και Παραδοσιακής Μουσικής καθώς και οι συνεργαζόμενοι φορείς και σύλλογοι που θερμά ευχαριστούμε για την κατάθεση των προτάσεων τους για σύμπραξη. Επιγραμματικά  να ευχαριστήσω :

·                     Τις τρεις φιλαρμονικές της Ιεράς Πόλεως – για την συμμετοχή στις πομπές και ιδιαίτερα κατά την ημέρα υποδοχής της Ιεράς Εικόνος  του ΄΄ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ΄΄.

·                     Τον Ιστορικό Σύλλογο της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου

·                     Τον Σύλλογο Γονέων-Κηδεμόνων και Φίλων Αυτιστικών Ατόμων  ΄΄ ΑΓΙΟΣ ΑΡΣΕΝΙΟΣ Ο ΚΑΠΠΑΔΟΚΗΣ΄΄

·                     Την Βυρωνική Εταιρία της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου

·                     Τον Σύλλογο Γυναικών Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου  ΄΄ η Θυσία΄΄

·                     Την Θεατρική Ομάδα  ΄΄Πρόβα΄΄

·                     Τον Σύλλογο Μεσολογιτών Αττικής ΄΄ Η Ιερά Πόλις΄΄

·                     Τον Κύκλο Ελλήνων Λογοτεχνών Δικαστών

·                     Τον όμιλο διαφύλαξης και αναβίωσης της ιστορίας του Αιτωλικού  ΄΄ Οι Ταξιάρχες’’

·                     Τα εκπαιδευτήρια ΄΄Ελληνική Παιδεία΄΄

·                     Και τον Σύνδεσμο νέων ΄΄Λύχνος΄΄  Θεσσαλονίκης.

Ξεχωριστές θέσεις κατέχουν τέσσερις  καλλιτεχνικές εκδηλώσεις αρχής γενομένης με την σημερινή που εντός ολίγου θα παρουσιασθεί ενώπιον σας, την κεντρική καλλιτεχνική εκδήλωση της Τοπικής μας Εκκλησίας, τον προσεχή Μάιο, ένα πρωτότυπο ορατόριο, μια λαϊκή όπερα, γραμμένο ειδικά για το Μεσολόγγι, σε μουσική Ανδρέα Κατσιγιάννη, στίχους της στιχουργού Λίνας Δημοπούλου, σε σκηνοθεσία  της κ. Μιμής Ντενίση. Στην ερμηνεία η Άλκιστης Πρωτοψάλτη και ο Μάριος Φραγκούλης και στην αφήγηση η Μαρία Καβογιάννη, ο Γίαννης Τσιμιτσέλης και ο Σόλων Τσούνης.  Η φλόγα της λύτρωσης, όπως ονομάζεται η παράσταση, παντρεύει την παράδοση με τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση και μεταφέρει το μήνυμα της Εξόδου στη γλώσσα της τέχνης.

Επίσης σημαντική αποτελεί η καλοκαιρινή εκδήλωση στις 30 Αυγούστου 2026, σε συνεργασία με την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών και την Ορχήστρα Κανών, με την συμμετοχή σπουδαίων καλλιτεχνών, όπως η κα. Σοφία Μάνου, μια εξαιρετική ερμηνεύτρια που έχουμε την χαρά και την τιμή να είναι και σήμερα μαζί μας, ο Άρχων Πρωτομαίστωρ της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, κ. Γεώργιος Δεμελής, σε ένα έργο του κ. Ηλία Λιαμή με την συμμετοχή σπουδαίων ηθοποιών όπως η Ναταλία Δραγούμη και ο Θανάσης Βισκαδουράκης καθώς και η καταλληκτήρια εκδήλωση στις 27 Δεκεμβρίου 2026, το δεύτερο μέρος της αποψινής μας παράστασης.

 

Τρίτος Άξονας - Επιστημονικές και επιμορφωτικές δράσεις – Η γνώση ως ευθύνη

 

Ο τρίτος αυτός άξονας αφορά τις επιστημονικές και επιμορφωτικές εκδηλώσεις.

Εδώ, η Έξοδος προσεγγίζεται με ιστορική ακρίβεια, θεολογικό βάθος και επιστημονική ευθύνη.

Ειδικές ημερίδες και ομιλίες φωτίζουν άγνωστες πτυχές της πολιορκίας, τον ρόλο της Εκκλησίας, της δικαιοσύνης και της κοινωνικής οργάνωσης στο πολιορκημένο Μεσολόγγι και τον τεράστιο αντίκτυπο της πτώσης της πόλης στην Ευρώπη του 19ου αιώνα.

Στο επίκεντρο το Επιστημονικό συνέδριο της Ειδικής Επιτροπής Πολιτιστικής Ταυτότητος της Εκκλησίας της Ελλάδος, το οποί ο  θα πραγματοποιηθεί από τις 16 έως και τις 18 Οκτωβρίου 2026 στην Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου, με την συμμετοχή 30 και πλέον ομιλητών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Γιατί η μνήμη χωρίς γνώση κινδυνεύει να γίνει μύθος.

Ενώ η γνώση με σεβασμό, γίνεται ιστορική αυτογνωσία.

Τέταρτος και τελευταίος Άξονας: τα Εκπαιδευτικά προγράμματα – Η σκυτάλη στις νέες γενιές

Στις 26 Απριλίου θα πραγματοποιηθεί εδώ στο Μεσολόγγι και στο Καλλιτεχνικό Γυμνάσιο, η τελετή βράβευσης του Πανελληνίου Μαθητικού Διαγωνισμού της Εκκλησίας της Ελλάδος με την συμμετοχή 40 και πλέον μαθητών απ΄ όλη την Ελλάδα, που θα παρευρεθούν στην Ιερά Πόλη για τρεις ημέρες, θα ξεναγηθούν στα μνημεία και στα μουσεία της πόλης και θα έχουν την δυνατότητα  να  θαυμάσουν από κοντά τις ομορφιές του τόπου μας.

Ένα εξίσου σημαντικό κεφάλαιο του επετειακού μας προγράμματος, αποτελεί το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Το καράβι της Λευτεριάς», σε συνεργασία με την εκπαιδευτική κοινότητα και τις διευθύνσεις πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Απευθύνεται σε μαθητές Δημοτικών και Γυμνασίων και φιλοδοξεί να μεταφέρει την Έξοδο όχι ως μάθημα αποστήθισης, αλλά ως βίωμα αξιών.

Επίσης και το μηνιαίο εκπαιδευτικό πρόγραμμα κατά τον μήνα Φεβρουάριο, με την μέριμνα της ενορίας της Αγίας Παρασκευής, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στο Πνευματικό Κέντρο του Ιερού Ναού εδώ στο Μεσολόγγι. Πολύ σημαντικές αυτές οι πρωτοβουλίες, γιατί αν τα παιδιά μας δεν καταλάβουν τι σημαίνει ελευθερία, θυσία και συλλογική ευθύνη, τότε η Έξοδος κινδυνεύει να μείνει μόνο στις σελίδες των βιβλίων.

Τέλος, Ιδιαίτερη θέση στο επετειακό πρόγραμμα των 200 ετών, κατέχουν οι εκδόσεις της τοπικής μας εκκλησίας, όπως  είναι τα επετειακά υμνογραφήματα, τα οποία εντάσσουν την Έξοδο του Μεσολογγίου στη λειτουργική και προσευχητική ζωή της Εκκλησίας, μεταφέροντας το μήνυμα της θυσίας μέσα από τη γλώσσα της υμνολογίας.  Τα κατηχητικά και παιδαγωγικά βοηθήματα, τα οποία απευθύνονται στους νέους και στα κατηχητικά σχολεία της Ιεράς Μητροπόλεως. Τα έντυπα αυτά έχουν σχεδιαστεί με τρόπο κατανοητό και βιωματικό, ώστε η Έξοδος του Μεσολογγίου να παρουσιαστεί στα παιδιά και τους νέους όχι ως ένα μακρινό ιστορικό γεγονός, αλλά ως μάθημα ζωής και πίστεως. Ξεχωριστή μνεία αξίζει στην επετειακή σημαία των 200 ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου, η οποία παρουσιάζεται ως ορατό και συμβολικό σημείο της επετείου. Η σημαία αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα εικαστικό αντικείμενο, αλλά σύμβολο μνήμης, ενότητας και ιστορικής συνέχειας.

Όλα τα ανωτέρω, αποτελούν έργα που δεν εξαντλούνται στο επετειακό έτος, αλλά παραμένουν ως διαχρονικό αποτύπωμα μνήμης, πίστης και παιδείας.

Σεβασμιώτατε,  Κυρίες και κύριοι,

Το επετειακό πρόγραμμα των 200 ετών από την Ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου δεν είναι μια απλή αναφορά στο παρελθόν. Είναι μια πρόσκληση προς το παρόν και το μέλλον.

Μια πρόσκληση να αναμετρηθούμε με τις αξίες που μας συγκροτούν ως λαό. Να θυμηθούμε ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται και πως το φως κατακτάται μόνο μέσα από την Έξοδο. Αυτό το φως μάς καλεί και σήμερα.

Σας ευχαριστώ.