Σε εξέλιξη βρίσκεται ο ψηφιακός μετασχηματισμός των ελληνικών δήμων, με χρηματοδοτήσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για την ανάπτυξη «έξυπνων πόλεων».... Από τη διαχείριση της στάθμευσης και του δημοτικού φωτισμού μέχρι την αποκομιδή απορριμμάτων, την πολιτική προστασία και την ηλεκτρονική εξυπηρέτηση των πολιτών, οι νέες τεχνολογίες δημιουργούν δυνατότητες αναβάθμισης της καθημερινότητας. Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, είναι πόσα από τα σχεδιαζόμενα έργα έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία και ποια είναι τα πραγματικά οφέλη τους.
Στην Ελλάδα υλοποιούνται δύο βασικές χρηματοδοτικές δράσεις για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με αρχικό ή συνολικό προϋπολογισμό που υπερβαίνει αθροιστικά τα 325 εκατ. ευρώ. Οι παρεμβάσεις αφορούν τόσο μεγάλα αστικά κέντρα όσο και μικρότερους δήμους, με διαφορετικές ανάγκες και δυνατότητες αξιοποίησης των τεχνολογικών εφαρμογών.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του ΑΠΕ-ΜΠΕ που φιλοξενεί το iefimerida.gr, η συζήτηση για τις έξυπνες πόλεις μετατοπίζεται πλέον από τις χρηματοδοτήσεις και τις συμβάσεις στην αποτελεσματικότητα των έργων, στη χρήση τους από τους πολίτες και στη δυνατότητα συντήρησής τους τα επόμενα χρόνια.
Δύο προγράμματα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των δήμων
Η πρώτη χρηματοδοτική παρέμβαση αφορά τη δράση «Έξυπνες Πόλεις» του Ταμείου Ανάκαμψης, με αρχικό προϋπολογισμό 90 εκατ. ευρώ.
Το πρόγραμμα καλύπτει συνολικά 17 δήμους: 16 μεγάλα αστικά κέντρα με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων και τον Δήμο Τρικκαίων, ο οποίος εντάχθηκε ως πρότυπος «έξυπνος δήμος».
Παράλληλα, μέσω του ΕΣΠΑ 2021–2027, υλοποιείται το πρόγραμμα «Ψηφιακός Μετασχηματισμός των ΟΤΑ», συνολικού προϋπολογισμού δημόσιας δαπάνης περίπου 235,3 εκατ. ευρώ, το οποίο απευθύνεται στους 332 δήμους της χώρας.
Οι δύο δράσεις είναι διακριτές, αλλά έχουν κοινή επιδίωξη την αναβάθμιση των δημοτικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της εξυπηρέτησης των πολιτών.
Οι χρηματοδοτούμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν συστήματα έξυπνης στάθμευσης, ενεργειακής διαχείρισης, δημοτικού φωτισμού, πολιτικής προστασίας, ψηφιακής εξυπηρέτησης, κυβερνοασφάλειας και διαχείρισης δεδομένων.
Στις τεχνολογικές δυνατότητες περιλαμβάνονται επίσης ενιαίες πλατφόρμες πληροφοριών και ψηφιακά δίδυμα, δηλαδή ψηφιακές αναπαραστάσεις μιας πόλης που επιτρέπουν την παρακολούθηση της λειτουργίας της και την αξιολόγηση διαφορετικών παρεμβάσεων.
Ποια είναι πραγματικά η «έξυπνη πόλη»
Το βασικό χαρακτηριστικό μιας έξυπνης πόλης δεν είναι ο αριθμός των ψηφιακών εφαρμογών που διαθέτει, αλλά ο βαθμός στον οποίο αυτές βελτιώνουν τις υπηρεσίες προς τους κατοίκους.
Σύμφωνα με την προσέγγιση του ΟΟΣΑ, η ψηφιακή καινοτομία πρέπει να αξιολογείται με βάση τη συμβολή της στην ευημερία, στη βιωσιμότητα, στη συμπερίληψη και στην ανθεκτικότητα των πόλεων.
Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Σταύρος Ασθενίδης, διευθύνων σύμβουλος της Κοινωνίας της Πληροφορίας και πρώην επικεφαλής της Αναπτυξιακής Εταιρείας Μηχανογράφησης και Επιχειρησιακών Μονάδων ΟΤΑ του Δήμου Αθηναίων, η απλή μηχανογράφηση των δημοτικών υπηρεσιών δεν αρκεί.
Μια πόλη γίνεται πραγματικά έξυπνη όταν αναγνωρίζει τα προβλήματά της και αξιοποιεί την τεχνολογία για να τα αντιμετωπίσει, με αυτοματοποιημένες διαδικασίες ή με την ελάχιστη δυνατή ανθρώπινη παρέμβαση.
Για παράδειγμα, ένα ψηφιακό σύστημα στάθμευσης πρέπει να βοηθά τον οδηγό να βρίσκει ευκολότερα διαθέσιμη θέση, ενώ μια εφαρμογή διαχείρισης φωτισμού οφείλει να προσφέρει μετρήσιμη εξοικονόμηση ενέργειας.
Τρίκαλα και Χανιά στα παραδείγματα εφαρμογής
Κεντρικό ρόλο στην υλοποίηση της δράσης των 90 εκατ. ευρώ έχει η Κοινωνία της Πληροφορίας, η οποία υποστηρίζει τους δήμους και παρακολουθεί την πορεία των έργων.
Ο Σταύρος Ασθενίδης αναφέρει τα Τρίκαλα ως ένα από τα πρώτα θετικά παραδείγματα εφαρμογής τεχνολογικών λύσεων προσαρμοσμένων στις ανάγκες και στην κλίμακα μιας πόλης.
Αντίστοιχα, επισημαίνει ότι τα Χανιά έχουν αξιοποιήσει σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Κατά τον ίδιο, καθοριστική σημασία έχουν η πολιτική βούληση και η ύπαρξη κατάλληλων ανθρώπων που μπορούν να μετατρέψουν τον σχεδιασμό σε λειτουργικές υπηρεσίες.
Στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα, πάντως, η ανάπτυξη έξυπνων εφαρμογών παρουσιάζει πρόσθετες δυσκολίες, καθώς οι παρεμβάσεις πρέπει να υλοποιηθούν σε μεγαλύτερη κλίμακα και σε ήδη διαμορφωμένες υποδομές.
Έξυπνη στάθμευση, φωτισμός και αποκομιδή απορριμμάτων
Μία από τις χαρακτηριστικότερες εφαρμογές αφορά τη διαχείριση της στάθμευσης. Στόχος είναι οι οδηγοί να ενημερώνονται μέσω κινητού τηλεφώνου για τις διαθέσιμες θέσεις και να έχουν τη δυνατότητα ηλεκτρονικής πληρωμής.
Ωστόσο, όπως εξηγεί ο κ. Ασθενίδης, η παρακολούθηση της παρόδιας στάθμευσης σε μεγάλη έκταση απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε τεχνολογικό εξοπλισμό.
Ανάλογες προκλήσεις παρουσιάζει και ο δημοτικός φωτισμός. Η αντικατάσταση των συμβατικών λαμπτήρων με LED περιορίζει την ενεργειακή κατανάλωση, όμως ένα ολοκληρωμένο έξυπνο σύστημα προσαρμόζει την ένταση του φωτισμού στις πραγματικές ανάγκες.
Στον τομέα της καθαριότητας, αισθητήρες πληρότητας μπορούν να ενημερώνουν τις δημοτικές υπηρεσίες για το πότε χρειάζεται αποκομιδή απορριμμάτων από τους κάδους.
Παρότι τέτοιες λύσεις προσφέρουν δυνατότητες καλύτερου προγραμματισμού, η γενικευμένη εγκατάστασή τους δεν είναι πάντοτε οικονομικά αποδοτική.
Αντίστοιχα, αισθητήρες που καταγράφουν τη ρύπανση ή τη στάθμη των υδάτων αποκτούν ουσιαστική χρησιμότητα όταν οι πληροφορίες που συλλέγουν οδηγούν σε προειδοποιήσεις ή συγκεκριμένες παρεμβάσεις των υπηρεσιών.
Ηλεκτρονικές υπηρεσίες χωρίς επίσκεψη στο δημαρχείο
Σημαντική πρόοδος καταγράφεται και στην ψηφιοποίηση των διοικητικών υπηρεσιών των δήμων.
Οι ηλεκτρονικές αιτήσεις, οι ψηφιακές πληρωμές και οι διαδικτυακές υπηρεσίες περιορίζουν την ανάγκη φυσικής παρουσίας των πολιτών στις δημοτικές υπηρεσίες, εξοικονομώντας χρόνο και μετακινήσεις.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Κοινωνίας της Πληροφορίας υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στην ψηφιοποίηση και στην πλήρη αυτοματοποίηση.
Η πραγματική αναβάθμιση επιτυγχάνεται όταν μια διοικητική διαδικασία ολοκληρώνεται χωρίς περιττά ενδιάμεσα στάδια και χωρίς να χρειάζεται ο πολίτης να επισκεφθεί το δημαρχείο.
Κλιματική αλλαγή και τεχνητή νοημοσύνη
Ένας από τους σημαντικότερους τομείς αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των πόλεων απέναντι στην κλιματική αλλαγή και στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Σύμφωνα με τον κ. Ασθενίδη, οι ψηφιακές εφαρμογές μπορούν να συμβάλουν στην πρόβλεψη κινδύνων, στη βελτίωση της διαχείρισης των διαθέσιμων πόρων και στην ταχύτερη κινητοποίηση των δημοτικών υπηρεσιών.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν τα ψηφιακά δίδυμα, τα οποία συνδυάζουν γεωγραφικά, κυκλοφοριακά και άλλα δεδομένα σε ένα ενιαίο μοντέλο λειτουργίας της πόλης.
Με τη βοήθεια αλγορίθμων και τεχνητής νοημοσύνης, οι δήμοι μπορούν να εξετάζουν διαφορετικά σενάρια και να εκτιμούν πιθανές εξελίξεις πριν προχωρήσουν σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Πρόκειται, ωστόσο, για σύνθετες εφαρμογές, που προϋποθέτουν την ύπαρξη αξιόπιστων και επαρκών δεδομένων.
Το Ελληνικό και η δημιουργία μιας νέας έξυπνης πόλης
Διαφορετική περίπτωση αποτελεί η επένδυση στο Ελληνικό, όπου η LAMDA Development αναπτύσσει μια νέα πόλη στην έκταση του πρώην αεροδρομίου.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει ψηφιακές και τηλεπικοινωνιακές υποδομές, ενεργειακά αποδοτικά κτίρια, έξυπνα δίκτυα και σύγχρονες υπηρεσίες συνδεσιμότητας.
Σε αντίθεση με τους περισσότερους ελληνικούς δήμους, όπου οι τεχνολογικές λύσεις πρέπει να ενσωματωθούν σε υφιστάμενες υποδομές, στο Ελληνικό η ανάπτυξη των συστημάτων αυτών αποτελεί μέρος του συνολικού σχεδιασμού από την αρχή.
Η συμβουλή στους δημάρχους: Στρατηγική αντί για μεμονωμένα έργα
Την ανάγκη συνολικού σχεδιασμού επισημαίνει και ο Αναστάσιος Μάνος, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της DOTSOFT, εταιρείας πληροφορικής που δραστηριοποιείται στον τομέα των έξυπνων πόλεων.
Όπως έχει αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι δήμαρχοι πρέπει να αντιμετωπίζουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό ως μια διαρκή στρατηγική επιλογή και όχι ως μια σειρά ανεξάρτητων τεχνολογικών έργων.
Κατά τον ίδιο, η επιτυχία δεν εξαρτάται από τον αριθμό των αισθητήρων ή των εφαρμογών που εγκαθιστά ένας δήμος, αλλά από το κατά πόσο οι επενδύσεις αυτές βελτιώνουν με μετρήσιμο τρόπο την καθημερινότητα των κατοίκων και την αποτελεσματικότητα των δημοτικών υπηρεσιών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην επιλογή λύσεων που μπορούν να εξελιχθούν, να διασυνδεθούν μεταξύ τους και να αξιοποιήσουν τα δεδομένα με ασφάλεια.
Παράλληλα, αναγκαία θεωρεί τη συνεχή εκπαίδευση του προσωπικού, τη συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών και την τακτική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
Το στοίχημα για τους 332 δήμους
Η ανάπτυξη των έξυπνων πόλεων συνδέεται πλέον με ένα κρίσιμο ερώτημα: κατά πόσο οι χρηματοδοτούμενες ψηφιακές υποδομές θα μπορέσουν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά και να διατηρηθούν σε βάθος χρόνου.
Ο Σταύρος Ασθενίδης επισημαίνει ότι η καταγραφή των πραγματικών αναγκών κάθε δήμου αποτελεί βασική προϋπόθεση πριν από την επιλογή οποιασδήποτε τεχνολογικής εφαρμογής.
Οι λύσεις πρέπει επίσης να αξιολογούνται ως προς την οικονομική τους βιωσιμότητα, καθώς ένα τεχνολογικά προηγμένο σύστημα μπορεί να έχει δυσανάλογα υψηλό κόστος για έναν μικρό δήμο.
Η διοικητική συνέχεια, η πολιτική βούληση και η ύπαρξη κατάλληλου προσωπικού θεωρούνται καθοριστικοί παράγοντες για την αξιοποίηση των επενδύσεων.
Με χρηματοδοτήσεις που ξεπερνούν τα 325 εκατ. ευρώ, η πρόκληση για την Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν περιορίζεται στην εγκατάσταση νέων συστημάτων, αλλά επεκτείνεται στην πραγματική χρήση τους, στην εξοικονόμηση πόρων και στη βελτίωση των υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Αυτά είναι και τα βασικά κριτήρια με τα οποία θα αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των επενδύσεων στις έξυπνες πόλεις τα επόμενα χρόνια.
aftodioikisi.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Τι λες γι αυτό αγαπητό Ξηρόμερο