ΤΑΣΟΥΛΑ ΓΥΦΤΟΓΙΑΝΝΗ. Αγώνες και θυσίες από την Μεσολογγίτικη οικογένεια της προσφοράς στα 1821-1828

 

200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ

 

ΤΑΣΟΥΛΑ ΓΥΦΤΟΓΙΑΝΝΗ. Αγώνες και θυσίες από την Μεσολογγίτικη οικογένεια της προσφοράς στα 1821-1828

Νίκος Θεοδ. Μήτσης

                                        

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 αποτελεί το κορυφαίο γεγονός της νεότερης ιστορίας του Ελληνισμού. Μέσα από τον πολυετή και αιματηρό Αγώνα για την ελευθερία αναδείχθηκαν μορφές γνωστές αλλά και αφανείς, οικογένειες ολόκληρες που αφιέρωσαν την ύπαρξή τους στην υπόθεση της πατρίδας. Δίπλα στα μεγάλα ονόματα των στρατηγών και των πολιτικών ανδρών, υπήρξαν και απλοί αγωνιστές των οποίων η προσφορά υπήρξε εξίσου ουσιαστική και συχνά τραγική. Ανάμεσα σε αυτούς ξεχωρίζει η οικογένεια Γυφτογιάννη από το Μεσολόγγι, μια οικογένεια που συνδέθηκε άρρηκτα με τις πιο δραματικές στιγμές του Αγώνα στη Δυτική Στερεά Ελλάδα.....

Η οικογένεια αποτελούνταν από τους αδελφούς Σπυρίδωνα, Χαράλαμπο, Ζαφείρη, Γιάννη και Παντολέων Γυφτογιάννη, καθώς και από τις αδελφές τους Χρυσάνθη και Αικατερίνη. Από τα πρώτα χρόνια της Επανάστασης τα μέλη της οικογένειας συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα των επαναστατημένων Ελλήνων, προσφέροντας τις δυνάμεις τους, τη γενναιότητα και την πίστη τους στην ελευθερία της πατρίδας. Η δράση τους δεν περιορίστηκε σε ένα μόνο πεδίο μάχης. Αντίθετα εκτείνεται σε σειρά σημαντικών συγκρούσεων της περιόδου, γεγονός που καταδεικνύει τη σταθερή και αδιάλειπτη συμμετοχή τους στις πολεμικές επιχειρήσεις.

Σύμφωνα με τα σωζόμενα πιστοποιητικά στρατιωτικών εκδουλεύσεων, τα οποία φέρουν τις υπογραφές επιφανών αξιωματικών της Βασιλικής Φάλαγγας – ανδρών που τους γνώριζαν προσωπικά και συμπολέμησαν μαζί τους – οι αδελφοί Γυφτογιάννη έλαβαν μέρος σε σημαντικές πολεμικές επιχειρήσεις του Αγώνα. Πολέμησαν στο Βραχώρι, στο Ζαπάντι, στο Αιτωλικό, καθώς και δίπλα στον στρατηγό Ιωάννη Μακρυγιάννη στους Μύλους του Άργους. Συμμετείχαν επίσης στις μάχες της Κλείσοβας και του Μεσολογγίου, επιδεικνύοντας, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στα έγγραφα, «ζήλον και καρτερίαν καθ’ όλας τας αιματηράς εκείνας περιστάσεις», καθώς και «άκραν υπακοήν εις τους ανωτέρους των». Οι μαρτυρίες αυτές επιβεβαιώνουν ότι οι αγωνιστές της οικογένειας διακρίθηκαν όχι μόνο για την ανδρεία τους, αλλά και για το ήθος και την πειθαρχία τους, στοιχεία που αποτελούσαν θεμέλιο της πολεμικής προσπάθειας των επαναστατημένων Ελλήνων.

Η προσφορά τους στον Αγώνα αναγνωρίστηκε και από την επίσημη Πολιτεία στα πρώτα χρόνια του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Στις 20 Μαρτίου 1844, οι αδελφοί Σπυρίδων, Χαράλαμπος και Ζαφείρης Γυφτογιάννης τιμήθηκαν με το Αργυρούν Αριστείον του Αγώνος, ως «εντίμως μεθέξαντες του υπέρ της ανεξαρτησίας της Ελλάδος ηρωικού Αγώνος». Η τιμητική αυτή διάκριση απονεμήθηκε μαζί με τα αντίστοιχα μετάλλια και τα επίσημα έγγραφα της Πολιτείας, τα οποία έφεραν την υπογραφή του τότε υπουργού των Στρατιωτικών Ανδρέα Λόντου. Η απονομή αυτή αποτελούσε έμπρακτη αναγνώριση της ανδρείας, της πίστης και των θυσιών τους στον εθνικό αγώνα.

Η κορύφωση όμως της τραγικής μοίρας της οικογένειας ήρθε με το συγκλονιστικό γεγονός της Εξόδου του Μεσολογγίου το 1826, μιας από τις πλέον ηρωικές και δραματικές στιγμές της ελληνικής Επανάστασης. Κατά την ηρωική Έξοδο, οι αδελφοί Γιάννης και Παντολέων Γυφτογιάννης έπεσαν μαχόμενοι, προσφέροντας τη ζωή τους στον βωμό της ελευθερίας. Την ίδια στιγμή οι αδελφές τους Χρυσάνθη και Αικατερίνη αιχμαλωτίστηκαν από τους Οθωμανούς και έκτοτε δεν έδωσαν ποτέ ξανά σημεία ζωής, αποτελώντας μία ακόμη τραγική σελίδα της θυσίας των Μεσολογγιτών.

Στο δράμα της οικογένειας προστέθηκε και η αιχμαλωσία της Τασούλας  Γυφτογιάννη, συζύγου του Σπυρίδωνος Γυφτογιάννη. Η Τασούλα συνελήφθη κατά τα ίδια γεγονότα και παρέμεινε στην αιχμαλωσία για περισσότερο από τρία χρόνια. Παρά τις δοκιμασίες και τις κακουχίες που υπέστη, κατόρθωσε τελικά να επιβιώσει και να επιστρέψει στην ελεύθερη Ελλάδα, ζώντας μάλιστα έως και μετά το 1865. Η μορφή της αναδείχθηκε σε σύμβολο αντοχής και ηρωισμού των γυναικών του Μεσολογγίου, οι οποίες μοιράστηκαν τον ίδιο αγώνα και τις ίδιες θυσίες με τους άνδρες.

Η ιστορική μνήμη διατήρησε ζωντανή την προσφορά της. Σε κεντρικό σημείο του Μεσολογγίου ανεγέρθηκε προτομή προς τιμήν της ηρωίδας Τασούλας Γυφτογιάννη, αναγνωρίζοντας τον αγώνα και τις δοκιμασίες που υπέστη. Παράλληλα, η μορφή της ενέπνευσε και την ελληνική λογοτεχνία. Ο εθνικός μας ποιητής, Κωστής Παλαμάς, της αφιέρωσε το ποίημα με τίτλο «ΤΑ ΝΙΑΤΑ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ», το οποίο δημοσιεύθηκε και στο περιοδικό Εστία (ΠΛΕΙΑΣ, τ.428, έτος ΘΙ), αποδίδοντας ποιητικά τη δύναμη της μνήμης και την ιστορική βαρύτητα της ζωής της, ο δε Δήμος της Ιεράς πόλεως του Μεσολογγίου, τον Ιούλιο του 2021 ανέγειρε την ορειχάλκινη προτομή της σε περίοπτη θέση σε δρόμο του Μεσολογγίου, η οποία φιλοτεχνήθηκε από τον Αιτωλοακαρνάνα, γλύπτη, Ευάγγελο Τύμπα.

Η ιστορία της οικογένειας Γυφτογιάννη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της συλλογικής θυσίας που στήριξε την ελληνική Επανάσταση. Μέσα από τις μάχες, τις απώλειες, τις αιχμαλωσίες και τις προσωπικές τραγωδίες, αναδεικνύεται το πνεύμα αυτοθυσίας που διέκρινε τους αγωνιστές εκείνης της εποχής. Η μελέτη και η ανάδειξη τέτοιων μορφών δεν αποτελεί απλώς πράξη ιστορικής δικαιοσύνης, αλλά και χρέος μνήμης προς εκείνους που με τον αγώνα τους συνέβαλαν στη γέννηση του νεότερου ελληνικού κράτους. Η προσφορά της οικογένειας δεν είναι μόνο μια οικογενειακή ιστορία. Είναι μέρος της μεγάλης ιστορίας του Μεσολογγίου και του Αγώνα του 1821. Είναι μια ιστορία που μαρτυρεί ότι η ελευθερία της Ελλάδας οικοδομήθηκε επάνω στις θυσίες γνωστών και άγνωστων ηρώων, των οποίων το παράδειγμα εξακολουθεί να εμπνέει τις επόμενες γενιές.

Προτομή της Τασούλας Γυφτογιάννη στο Μτεσολόγγι. Έργο του γλύπτη, Ευάγγελου Τύμπα.

 

Η Τασούλα Γυφτογιάννη ήταν το γένος Τσαντή και κόρη του Μεσολογγίτη αγωνιστή-πλοίαρχου, Καπετάν Φίλιου Τσαντή, στην οποία ο εθνικός μας ποιητής, Κωστής Παλαμάς, αφιέρωσε το 1883 το ποίημα, ΤΑ ΝΙΑΤΑ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ (ΕΣΤΙΑ, ΠΛΕΙΑΣ, τεύχος, 428, έτος ΘΙ), από το οποίο αποσπάμε συγκινητικούς στίχους, από τους εν συνόλω 290, ώστε να αντιληφθεί ο αναγνώστης, πλήρως, τη ζωή της Μεσολογγίτισσας, Τασούλας Τσαντή Γυφτογιάννη, η οποία κατά την ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου το 1826 αιχμαλωτίστηκε από τους Αράβους του Ιμπραήμ και παρέμεινε στην αιχμαλωσία πάνω από τρία έτη, έως ότου απελευθερώθηκε και παντρεύτηκε τον Μεσολογγίτη, Σπύρο Γυφτογιάννη.

Ιδού και μερικοί στίχοι από το ποίημα του Παλαμά που εξυμνεί τα ΝΙΑΤΑ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ, Τασούλας Τσαντή-Γυφτογιάννη.

……………………………………………………………………………………………………………

Παιδιά μου, να μ΄εβλέπατε δροσάτη κοπελούδα, είκοσι χρόνων φρόνιμη Μισολογγιτοπούλα!

Όταν σε ψάθαις έπλεκα τα μακρυά μαλλιά μου, φορώντας το φλωρόφεσο και το χρυσό σαγιά μου. Για νύφη μ΄ωνειρεύονταν το κάθε παλληκάρι. Σ΄ τά χρόνια μας ελέγονταν η φρονιμάδα χάρι. Μ΄ ανάθρεψ΄ ο πατέρας μου ακριβοθυγατέρα, κι ο δόλιος ελαχτάριζε για μένα νύχτα μέρα.

Απ΄ τον καιρό που πέθανεν η μάναμ μου η καϋμένη, και μ΄ έβλεπεν αχνή αχνή και μαυροφορεμένη. Μα να ! ξεσπάει ο πόλεμος, πλακώνουν τα μαντάτα, πως ξεκινούν απάνω μας οι Τούρκοι τα φουσάτα. Και σειέται κι ανταριάζεται το μαύρο Μισολόγγι.

Εδώ αντρίκειο χούγιασμα , εκεί γυναίκειοι βόγγοι ……………………………………………….

Αχ , φαμελιαίς αρχοντικαίς και μοσχαναθρεμέναις, τέτοια φουρτούνα εχάλασε και σας δυστυχισμέναις! Για να γλυτώστε απ΄του οχτρού τα δόντια τα σκυλίσια , μέσ΄ ταις σπηλιαίς σκορπίσατε και μέσ΄ τα ξερονήσια, και μέσ από τον Κάλαμο διωγμέναις σαν θηρία, ζητούσατε απ΄ τη θάλασσα γονατιστά ευσπλαχνία, στο χώμα της πατρίδας σας και πάλι να σας φέρη, κι όσαις δε μάρανε η σκλαβιά, δεν έφαγε μαχαίρι, Παρθέναις πού δεν ήξερε του ήλιου η ακτίνα, ταις έρριξε στο θάνατο η γύμνια και η πείνα.

Εμένα ο πατέρας μου με κράτησε κοντά του, αν ήμουνα για γλύτωμα, σ΄τον ίσκιο τ΄αποκάτου. Ήταν γραμμένο, έλεγε, για να σωθώ μονάχα, κι αν χάνομουν, στερνό φιλί το φίλημά του νάχα. Ήταν κεφάλι με μυαλό και ήταν από γένος, Καραβοκύρης ξακουστός και κοσμογυρισμένος, Καπετάν Φίλιος ΄κράζονταν, παντού Καπετάν Φίλιος…………………………………………..

Θέλω να μάθης μια φορά δική μου κόρη νάσαι, μου είπεν ο πατέρας μου, θέλω να μη φοβάσαι, Αν το καλέση, να βαστάς σ΄το χέρι το πιστόλι, και σ΄ τη φωτιά όταν ρίχνεσαι, να μη σε ρίχνη βόλι! Μου είπε, και μου κρέμασε σ΄το κόρφο Τίμιο ξύλο. Κι εκεί που εγώ ΄κοκκίνιζα σαν της μηλιάς το μήλο. Μου φέρνει φέρμελη χρυσή και μαλλιαρή φλοκάτα. Και φουστανέλα κάτασπρη, κιντυνεμένα νιάτα. Να κρύψω μέσα σε στολή αντρίκεια και καμάρι. Κι η κόρ΄  η τόσω ΄ντροπαλή να γίνη παλληκάρι.

Με ήθελε σ΄ την ντάπια του να φαίνομαι κοντά του, να του δροσίζω με νερό τα χείλη τα στεγνά του. Και με τα δυο μου μάγουλα , φουσέκια να μοιράνω. Να πλύνω από τα αίματα το φοβερό του λάζο. Νάχω τα βόλια για φλωριά , φαγασίδι τη μπαρούτη, κι όλοι να λέν : του Φίλιου μας η θυγατέρα ετούτη ! ……………………………………………………………………………………….

Κάλλιο ΄χω ΄γω το αίμα μου τη γη να κοκκινίση, παρά να ιδώ τα μάτια μου Τούρκος να τα φιλήση ……………………………………………………………………………………………………..

Αντιβοούνε και γελούν, εκεί πού από πέρα, την ίδιαν ώρα φθάνοντας ψιθύριζα: πατέρα !’

Εγύρισε, μ΄εκύτταξε με ξαφνισμένο μάτι, Κι ενώ σ΄ το χέρι το δαυλί του κανονιού του εκράτει. Μ΄ αγκάλιασε για μια στιγμή με τ΄ άλλο το ζερβί του. Το χάρο σ΄ το ΄να χέρι του και σ΄ τ΄ άλλο τη ζωή του.

Τότε κοντά μας νιός ξανθός (ο Σπύρος Γυφτογιάννης), θρεφτάρι του πολέμου, με κύτταξε …δεν ξέχασα το μάτι του ποτέ μου. Τα μακρυά του τα μαλλιά σ΄ ταις πλάταις είχαν πέσει. Χρυσόζωνη επρόβαλλεν η λιγερή μου μέση και άσπριζεν ολόγυμνος ο παχουλός λαιμός μου.

Σ΄ το καρυοφύλλι του γυρτός ξεχάστηκεν εμπρός μου και ντροπιασμένη έρριξα κι εγώ τα μάτια χάμου.. Ο νιός αυτός εγίνηκε –παπούλης σας, παιδιά μου.

Και συνεχίζει ο ποιητής με δεκαπέντε ακόμη στίχους, να εξυμνεί τη φορεσιά της Τασούλας , με τη φέρμελη και τα χρυσά γαϊτάνια της, τη φλοκάτη, το κοντογούνι και τη φουστανέλα της, και τη χαρά που ένιωσε όταν παντρεύονταν ντυμένη με την στολή της.

Σά μώβαναν τα στέφανα του γάμου σ΄ το κεφάλι, τόση χαρά δεν ένιωσα και τόση παραζάλη , σαν τη χαρά που σας κυττώ ριγμένα εδώ μπροστά μου. Με εσάς , ρουχάκια μ΄, άνοιξε καλό το ριζικό μου, μ΄αγάπησαν , αγάπησα, και ηύρα τον καλό μου. Γλύτωσ΄ απίστευτα μ΄ εσάς απ΄της σκλαβιάς τα πάθη. Τη νύχτα που η πατρίδα μας εκάηκε κι εχάθη. Και τον πατέρα μου κακή λαβωματιά πεθαίνει. Μ΄ εσάς σ΄ τα όρη έφτασα νεκρή, ξεψυχισμένη. Μα σ΄ τον ξανθό λεβέντη μου, σ΄ τη φλογερή μου αγάπη, δεν επαράδωκα κορμί βρισμένο απ΄ τον Αράπη.

Και η γιαγιά Τασούλα, κατά τον Κωστή Παλαμά, αφήνει εντολή όταν πεθάνει να την θάψουν με τα ρούχα που φορούσε στην Έξοδο του Μεσολογγίου.

Τώρα σαν έρθ΄ η ώρα μου και φύγω και πεθάνω, εσείς να τ΄απιθώσετε σ΄την κάσα μου επάνω.

Παιδιά μου, δε μου φαίνεται κακός ο χάρος τόσω , Σά συλλογιέμαι πως εκεί μαζί μ΄ αυτά θα λυώσω.

Τα αποκαλυπτήρια της προτομής της Τασούλας Τσαντή Γυφτογιάννη, έγιναν το 2021 στον προαύλιο χώρο οικίας της απογόνου της, Αλεξάνδρας Γυφτογιάννη - Μπακή , παρουσία του τότε Δημάρχου Μεσολογγίου κ. Κων/νου Λύρη , του τότε Μητροπολίτη Αιτωλοακαρνανίας κ.κ ΚΟΣΜΑ, του Αιτωλ/να ταλαντούχου γλύπτη Ευάγγελου Τύμπα , της προϊσταμένης των Γ.Α.Κ. Αιτωλοακαρνανίας κ. Μαρία Μπακαδήμα , Δημοτικών, Εκκλησιαστικών, Πολιτικών, Λιμενικών και Αστυνομικών αρχών της πόλεως του Μεσολογγίου, του Τύπου της Αιτωλ/νίας και πλήθος κόσμου, αλλά και απογόνων, της περί ης ο λόγος κατά την ηρωική  Έξοδο αιχμαλωτισθείσας Μεσολογγίτισσας.

Ας παρακολουθήσουμε με τον προσήκοντα σεβασμό τις θυσίες και τους αγώνες της οικογένειας ΓΥΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, όπως αυτές διασώθηκαν στους φακέλους των Αγωνιστών του 1821 στο Τμήμα Χειρογράφων και Ομοιότυπων της Εθνικής Βιβλιοθήκης, τα οποία ερευνήθηκαν πριν εικοσαετίας και ερμηνεύτηκαν τα κείμενά τους, από τον υπογράφοντα.

« Αναφορά                                                                                               Προς

                                                                                          την επί των εκδουλεύσεων του Ιερού

Της Τασούλας Σπυρίδωνος Γυφτογιάννη                       Αγώνος Εξεταστικήν Επιτροπήν

κατοίκου Μεσολογγίου                                            

Εν Μεσολογγίω τη 31 Μαΐου 1865                      Δια της Βασιλικής Ακαρνανίας και Αιτωλίας

                                                                                         « Περί αμοιβής εκδουλεύσεων »

Ο σύζυγος της υποφαινομένης άμα ο υπέρ πατρίδος Ιερός αγών εξερράγη δράξας τα όπλα ηγωνίσθη καθ΄όλας εκείνας τας δεινάς και αιματηράς περιστάσεις, εις όλας τας πολιορκίας του Μεσολογγίου παρευρεθείς και μετά της λοιπής Φρουράς διασωθείς κατά την νύχτα της Εξόδου μετέβη εις Ναύπλιον, ένθα εξηκολούθησε υπηρετών την πατρίδα μέχρι της αποκαταστάσεως των πραγμάτων. Εγώ δε μεθ΄ απάσης της οικογενείας μου ηχμαλωτίσθην και επί πολλά έτη υπέστην τα δεινά της δουλείας. Προς απόδειξιν τούτων υποβάλλω δυο πιστοποιητικά.

 

Α. Το δηλούν τους προς την πατρίδα αγώνας του συζύγου μου και την αιχμαλωσίαν μου

Β. Το υπ΄ αριθ. 987 της Δημοτικής Αρχής περί του ότι διατελώ εις την χηρείαν μου κλπ

Γ. Το υπ΄ αριθ 4393 δίπλωμα δι ου απενεμήθη προς τον σύζυγόν μου το Αργυρούν του αγώνος Αριστείον, και παρακαλώ την Σεβαστήν ταύτην Επιτροπήν να λάβη ταύτα καντά υπόψιν και αποδώση δικαιοσύνη και εις εμέ την Χήραν, στερουμένη και αυτού του επιουσίου άρτου.

                                                                            Ευπειθεστάτη

                                              Δια την αγράμματον Τασούλαν , Χήρα Σπυρίδωνος Γυφτογιάννη

                                                                    κατ΄ εντολήν της, Γ. Τσιριγώτης»

 

Αίτηση Τασούλας Γυφτογιάννη στα 1865. Φάκελοι Αγωνιστών , φάκ. 64 / 23639-23645

 

Παρόμοια αίτηση έκανε και στις 9 Νοεμβρίου 1846, μέσω της Νομαρχίας Ακαρνανοαιτωλίας (έτσι αναγράφονταν, τότε η Νομαρχία) και ο επιζών, τότε, σύζυγός της, στην οποία κατέθετε το πιστοποιητικό στρατιωτικών εκδουλεύσεών του, αλλά και την παρασημοφόρηση με το Αργυρούν Αριστείο στα 1844 που έλαβε από τον υπουργό Στρατιωτικών Ανδρέα Λόντο .

 

«Παρακαλείσθε κ. Νομάρχα να διαβιβάσατε προς το επί των Εσωτερικών υπουργόν την εσώκλειστον αναφοράν μου μετά του εν αυτή πιστοποιητικών ευαρεστούμενοι να με εφοδιάσητε με την περί της παραλαβής των απόδειξιν.

                                                                                    Ευπειθέστατη

                                                                  Δια τον αγράμματον Σπυρίδωνα Γυφτογιάννη

                                                                                   Γ. Τσιριγώτης ».

  

 

« Μεσολόγγιον                                                       Προς το επί των Εσωτερικών Υπουργείον

Τη 9 Νοεμβρίου 1846       

                              Υποβάλλων εσωκλείστως πιστοποιητικόν περί των κατά τον εθνικόν αγώνα

                              εκδουλεύσεών μου. Παρακαλώ να διαβιβάση αυτό μετά της παρούσης μου

                              προς την επί των εκδουλεύσεων εξεταστικήν Επιτροπήν παρί η κείτε να

                              εκτιμήση αυτάς επ αξίαν και δικαιώσηγ τον υποφαινόμενο αγωνιστή Έλληνα

                              μηδόλως αμειφθέντα ενθ΄ όσων υπέρ πατρίδος υπέστη.

                                                                            Ευπειθέστατος

                                                                            Δια τον αγράμματον Σπυρίδωνα Γυφτογιάννην

                                                                             Γεώργιος Κ. Τσιριγώτης »

 

Και σε αντίστοιχο Πιστοποιητικό στρατιωτικών του εκδουλεύσεών του, με ημερομηνία 5 Νοεμβρίου 1846, υπογεγραμμένο από τους επιζώντας του αγώνα αξιωματικούς της βασιλικής Φάλαγγας, Ιωάννη Ραζηκότσικα και Κων/νο Βλαχόπουλο, διαβάζουμε τα ακόλουθα.

« Πιστοποιούμεν οι υποφαινόμενοι επί τη οριζομένη από τον Ποινικόν Νόμον ποινή και επί τη υποσχέση υποχρεώσεως της ανηκούσης πολιτικής αποζημιώσεως, ότι ο Σπυρίδων Γυφτογιάννης , κάτοικος Μεσολογγίου του ομωνύμου Δήμου και επαρχίας ετών 50, άμα της ελευθερίας η Σάλπιγξ ήχησε δράξας τα όπλα, υπηρέτησεν την πατρίδα κατά ξηρά και θάλασσαν, αποτελών μέρος της Φρουράς Μεσολογγίου υπό τας Διαταγάς του Αθανασίου Ραζηκότσικα και Γεωργίου Ρούτση, παρευρεθείς εν απάσαις ταις πολιορκίαις, έδειξε δείγματα απαραδειγμάτιστου Γενναιότητάς, μεταφέρων τας τροφάς από Πεταλάν και αλλαχόθεν, διερχόμενος δια των ανωτέρων τουρκικών λέμβων περιφερομένων εντός της Λίμνης, κρατούσε τον αποκλεισμόν, ότι κατά την επί Κιουταχή πολιορκίαν εφονεύθη ο αδελφός του Γιάννης και Παντολέων Γυφτογιάννης και κατά την ένδοξον εκείνην ηχμαλωτίσθησαν δύο αδελφαί αυτού Χρυσάνθη και Αικατερίνη.

Ούτος δε διαφυγών ξιφήρης μετέβη εις Ναύπλιον μετά της λοιπής διασωθείσης φρουράς και εξηκολούθησε το Στρατιωτικόν στάδιον μέχρι της απελευθερώσεως του Μεσολογγίου . Τουτέστιν υπηρέτησε στρατιωτικώς την πατρίδα από το 1821 μέχρι το 1828.

Έπειτα σχηματισθείσας των Χιλιαρχών και Διοργανισθέντων των Ταγμάτων δεν έλαβε πλέον μέρος εις την Στρατιωτικήν υπηρεσίαν και ότι καθ΄ όλον το Διάστημα του πολέμου έδειξε ζήλον εις τα συμφέροντα της πατρίδος, καρτερίαν καθ΄ όλας τας δεινάς αυτής περιστάσεις και άκραν προς τους ανωτέρους του υπακουήν , χωρίς να τύχη της προσηκούσης των εκδουλεύσεών του αμοιβής.

Δια τούτο δίδοτε αυτώ το παρόν ίνα τω χρησιμεύση ενώπιον της Εξεταστικής Επιτροπής.

 

        Εν Μεσολογγίω τη 5 Νοεμβρίου 1846

                                                                               

                                                                                          Ιωάννης Ραζηκότσικας

                                                                                          Κων/νος Βλαχόπουλος »

 

Παρουσιασθέντες ενώπιόν μας οι άνω υπογεγραμμένοι εβεβαίωσαν το περιεχόμενον του παρόντος πιστοποιητικού και ομολόγησαν ότι εγένετο καθ΄ υπαγόρευσίν των και επί τούτω υπεγράφη παρ΄ αμφοτέρων ιδιοχείρως.

 

               Την 8^η Νοεμβρίου 1846 Μεσολόγγιον      

            

                                                                                                                Ο

                                                                                                    Δήμαρχος Μεσολογγίου

 

                                                                                                    (Τ.Σ) Στάμος Στάϊκος »

Πιστοποιητικό στρατιωτικών εκδουλεύσεων του Σπυρίδωνος Γυφτογιάννη, υπογεγραμμένο στις 5 Νοεμβρίου 1846 από τους εν ενεργεία αξιωματικούς της Βασιλικής Φάλαγγας, Γιαννάκη Ραζηκότσικα και Κων/νο Βλαχόπουλο, των οποίων τις υπογραφές τις επικυρώνει στις 8 Νοεμβρίου 1846 ο τότε δήμαρχος Μεσολογγίου, Στάμος Στάϊκος.

 

Και σε δεύτερο πιστοποιητικό που αφορούσε τον Σπυρίδωνα Γυφτογιάννη και το υπογράφουν στις  31 Μαΐου 1865 επιζώντες αξιωματικοί της βασιλικής Φάλαγγας και οι οποίοι έζησαν τα γεγονότα της Εξόδου του Μεσολογγίου, διαβάζουμε τα παρακάτω.

 

«Πιστοποιούμεν οι υποφαινόμενοι επί τω επί του Νόμου οριζομένη ποινή και της υποχρεώσεως της ανηκούσης πολιτικής αποζημιώσεως, ότι ο προ ετών αποβιώσας Σπυρίδων Γυφτογιάννης  ην γέννημα και θρέμμα της πόλεως Μεσολογγίου, παρευρεθείς εις όλας τας πολιορκίας αυτού και διακριθείς εις τας κρισιμοτέρας περιστάσεις και ότι κατά την νύχτα της Εξόδου ξιφήρης διελθών τας εχθρικάς φάλαγγας διεσώθη μαχόμενος, και μετέβη εις Ναύπλιον μετά της λοιπής διασωθείσης Φρουράς, ένθα εξηκολούθησεν υπηρετών την πατρίδα υπό τας διαταγάς του Οπλαρχηγού Δημητρίου Δεληγιώργη μέχρι της αφήξεως του αοιδίμου Κυβερνήτου.

Καθ΄ όλον το διάστημα της υπηρεσίας του και ιδίως κατά τας πολιορκίας υπηρέτει αμισθί και μέχρι της αποβιώσεώς του, καίτοι τιμηθείς με το αργυρούν του αγώνος Αριστείον μηδεμίας έτυχεν αμοιβής απέναντι τοσούτων και τελικόντων θυσιών και εκδουλεύσεων, εγκαταλειπών την χήραν αυτού , εν στερήσει των προς το ζην αναγκαίων, αιχμαλωτισθείσα ως ταύτην κατά την νύχτα της Εξόδου και υποστάσα επί τρία ολόκληρα έτη τα δεινά της δουλείας. Ταύτα πάντα εκ του σύνεγγυς γνώσκοντας επαφίεμεν την παρούσαν πιστοποίησιν και συνιστώμεν την χήραν του όντος τούτου αγωνιστού, ως αξίαν πάσης συνδρομής και περιθάλψεως .

 

Εν Μεσολογγίω τη 31 Μαΐου 1865

 

Οι ταγματάρχαι                                                                           ο στρατηγός 

Γεώργιος Ρούτσης                                                                      Κων/νος Βλαχόπουλος

Χρήστος Καλογήρου

 

 

Επικυρούται η γνησιότης των ανωτέρω τριών υπογραφών του Στρατηγού Κώστα Βλαχόπουλου και των ταγματαρχών Γεωργίου Ρούτσου και Χρήστου Καλογήρου

 

                                                                                        Εν Μεσολογγίω τη 31 Μαΐου 1865

 

                                                                                         Ο Δημαρχιακός Πάρεδρος

 

                                                                                         (Τ.Σ ) Σπ. Δ. Μαχαλιώτης »

Πιστοποιητικό στρατιωτικών εκδουλεύσεων του Σπυρίδωνος Γυφτογιάννη υπογεγραμμένο στις 31 Μαΐου 1865 από επιφανείς επιζώντες αξιωματικούς της βασιλικής Φάλαγγας που συμμετείχαν αμφότεροι στην Έξοδο του Μεσολογγίου.

Αργυρούν Αριστείο του Σπυρίδωνα Γυφτογιάννη, χορηγηθέν στις 20 Μαρτίου 1844

 

Στις 20 Μαρτίου 1844 χορηγήθηκε από τον Όθωνα και τον υπουργό Στρατιωτικών το Αργυρούν Αριστείον στον Σπυρίδωνα Γυφτογιάννη, ως εντίμως μεθέξαντα του υπέρ ανεξαρτησίας της Ελλάδος ηρωικού αγώνος και με την άδειαν του να το φέρει εις πάσαν περίστασιν.

                                            « Βασίλειον της Ελλάδος

Ημείς Δήμαρχος Μεσολογγίου πιστοποιούμεν επί του υπό του Νόμου οριζομένη ποινή και τη υποχρεώσει της ανηκούσης πολιτικής αποζημιώσεως, ότι η συνδημότης ημών Τασούλα είναι νόμιμος σύζυγος του αποβιώσαντος Σπυρίδωνος Γυφτογιάννη και ότι διατελεί χηρεύουσα και εν άκρα πενία. Πιστοποιείται δε ότι και αύτη υποστάσα τα δεινά των πολιορκιών της πόλεως Μεσολογγίου, κατά την νύχτα της Εξόδου ηχμαλωτίσθη και υπέφερε τα πάνδεινα επί τρία όλα έτη.

                Εν Μεσολογγίω τη α΄ Ιουνίου 1865.                  

                                                                                           Ο Δημαρχιακός Πάρεδρος

                                                                                  (Τ.Σ) Σπυρίδων Δ. Μαχαλιώτης »

                                

                                                                         

                                                                                    

Πιστοποιητικό οικογενειακής καταστάσεως της Τασούλας Γυφτογιάννη υπογεγραμμένο το 1865           από τον Δημαρχιακό Πάρεδρο Μεσολογγίου, Σπυρίδων Δ. Μαχαλιώτη

 

 Σύμφωνα με τον εκλογικό κατάλογο του Δήμου Μεσολογγίου του 1879, υπάρχουν σαυτόν, καταγεγραμμένοι δύο γιοι του Σπυρίδωνος και της Τασούλας Γυφτογιάννη, με  αύξ. αριθ. στο δημοτολόγιο 169 : Αλέξανδρος Γυφτογιάννης ηλικίας 34 ετών, αλιεύς, καθώς και ο Γεράσιμος Γυφτογιάννης με αυξ. αριθ.178 ηλικίας και αυτός 34 ετών (ή είναι λάθος καταγεγραμμένοι ή ήταν δίδυμοι) και στο επάγγελμα αλιεύς και αυτός. [ ΓΑΚ: Αρχεία Βουλής των Ελλήνων, Εκλογικά, φάκ. 34].

Η Επιτροπή Στρατιωτικών εκδουλεύσεων του 1865 , αν και του είχε χορηγηθεί το 1844 το Αργυρούν Αριστείο ως Πενήνταρχος αξιωματικός , με την υπ΄αριθ. 44 απόφαση της 170^ης Συνεδριάσεώς της , τον κατέταξε – αδίκως κατ΄ εμάς - στους Στρατιώτες με Αριθ. Μητρώου 7278. Αδέλφια του Σπυρίδωνα Γυφτογιάννη, επιζώντα του αγώνα, υπήρξαν και οι:

 

Α: Χαράλαμπος Γυφτογιάννης, ο οποίος σύμφωνα με δυο πιστοποιητικά στρατιωτικών εκδουλεύσεών του, υπογεγραμμένα στις 26 Οκτωβρίου 1846  από τους αξιωματικούς της βασιλικής Φάλαγγας , Μήτρο Δεληγιώργη και από τους Κων. Βλαχόπουλο στρατηγό, αλλά και από τους ταγματάρχες:  Πέτρο Αθ. Καψάλη , Χρήστο Καλογήρου και Γεώργιο Ρούτση  στις 20 Μαΐου 1865, χρόνος που ήταν και επιζών, ο Χαράλαμπος Γυφτογιάννης, καταγράφεται ότι  πολέμησε στο Ζαπάντι, στο Μακρυνόρος, στο Βραχώρι, στη Ζάκυνθο , στην Κλείσοβα, καθώς και στο Μεσολόγγι στο οποίο σκοτώθηκαν οι δυο του αδελφοί Γιάννης και Παντολέων, αλλά και αιχμαλωτίστηκαν από τους Αιγυπτίους του Ιμπραήμ οι δύο αδελφές του Χρυσάνθη και Αικατερίνη και απωλέσθηκε όλη η περιουσία του. Στις 31 Μαΐου του 1844 του χορηγήθηκε το Αργυρούν Αριστείον.

Αργυρούν Αριστείο στον Χαράλαμπο Γυφτογιάννη , χορηγηθέν στις 31 Μαΐου 1844, Εθνική Βιβλιοθήκη, Τμήμα Χειρογράφων φάκ.65 / 23646-23649

 

Και σε δεύτερο πιστοποιητικό στρατιωτικών του εκδουλεύσεών του, υπογεγραμμένο στις 20 Μαΐου 1865 από τον υποστράτηγο  Κωνσταντίνο Βλαχόπουλο και τους ταγματάρχες: Πέτρο Αθαν. Καψάλη, Χρήστο Καλογήρου και Γεώργιο Ρούτση, αναφέρονται τα ακόλουθα:

« Ότι ο κύριος Χαράλαμπος Γυφτογιάννης, κάτοικος Μεσολογγίου, υπηρέτησε υπό την οδηγίαν του οπλαρχηγού Δημητρίου Δεληγιώργη, ως αξιωματικός τότε πεζικού και του πυροβολικού από την πρώτην ημέραν της επαναστάσεως του 1821 έως του έτους 1829 και παρευρέθη εις τας εκστρατείας, Μάχας και πολιορκίας. Εις την εκστρατείαν κατά του εν Αγρινίω, Ζαπαντίω, Μακρυνόρος Οθωμανών και τας αυτόσε συγκροτηθείσας μάχας. Εις τας τρεις πολιορκίας του Μεσολογγίου, εις δε την τελευταίαν αποσπασθείς από το πυροβολικόν της Φρουράς του Μεσολογγίου διετάχθη και κατέλαβεν την Κλείσοβαν ως αρχηγός του πυροβολικού, και τόσον ενδόξως υπερασπίσθη ως ότου επληγώθη εις τον αριστερόν πόδαν περί τους αστραγάλους. Ότι μετά την Έξοδόν μας από Μεσολόγγιον και εν τη νυκτί εκείνη της Εξόδου μας, αυτός μεν διεσώθη μεθ΄ ημών , καίτοι  η πληγή του έτι ήτο νωπή οι δε δύο αδελφοί του ο Γιάννος και Παντολέων (Γιαγκούλης) έπεσαν μαχόμενοι εις την πεδιάδαν του Μεσολογγίου, ως και δύο αδελφαί του (Χρυσάνθη και Αικατερίνη) αιχμαλωτισθείσαι υπό των Αράβων έγιναν έκτοτε άφαντοι, και μετέβη εις Ναύπλιον με τον αρχηγόν του Δεληγιώργην, παρ΄ ώ υπηρέτησεν ως τοιούτος μέχρι της ανακτήσεως παρ΄ ημών το Μεσολόγγιον κατά το έτος 1829. Ότι άπασα η περιουσία αυτού, η καταστραφείσα υπό του εχθρού και εν πλοίον, ελαιόδενδρα, αμπέλια κτλ. Υπολογίζεται παρ΄ ημών ως έγγιστα οχτώ χιλιάδες δραχμές. Προς βεβαίωσιν των στρατιωτικών εκδουλεύσεών του και ζημιών του παρέχομεν αυτώ το παρόν μας, υπαγορευθέν από την συνείδησίν μας. 

Πιστοποιητικό στρατιωτικών εκδουλεύσεων του Χαράλαμπου Γυφτογιάννη υπογεγραμμένο στις 20 Μαΐου 1865 από επιφανείς επιζώντες αξιωματικούς της βασιλικής Φάλαγγας , Κων/νο Βλαχόπουλο, Γεώργιο Ρούτζη και Χρήστο Καλογήρου που συμμετείχαν αμφότεροι στην Έξοδο του Μεσολογγίου

 

 

Η δε Επιτροπή Στρατιωτικών εκδουλεύσεων του 1865 τον κατέταξε με Αριθμό Μητρώου 5252 (ν.μ 2128) στους υπαξιωματικούς Α΄ Τάξεως (Λοχίας), σύμφωνα με την υπ΄ αριθ.26 απόφαση της 142^ας Συνεδριάσεως της Επιτροπής. Παιδιά του, σύμφωνα με τον παραπάνω εκλογικό κατάλογο του 1879, ήταν : ο Ιωάννης 47 ετών αλιεύς, ο Διονύσιος 38 ετών ναυτικός και ο Νικόλαος 29 ετών αλιεύς.

 

Β: Ζαφείρης Γυφτογιάννης, ο οποίος επιζών το 1865, αιτούνταν από την κυβέρνηση, σύνταξη, για τους αγώνες προς την πατρίδα αγώνες του, αναφέροντας, μάλιστα ότι κατά τον αγώνα υπήρξε αξιωματικός. Την προς την Επιτροπή των Στρατιωτικών εκδουλεύσεων του 1846, πιστοποιητικό του, το υπέγραφαν στις 13 Νοεμβρίου 1846 οι επιζώντες Αξιωματικοί της βασιλικής Φάλαγγας, όπως ο Ιωάννης Ραζηκότσικας και ο Κωνσταντίνος Βλαχόπουλος, οι οποίοι πιστοποιούσαν ενυπόγραφα για τον Ζαφείρη Γυφτογιάννη τα παρακάτω :

« ότι είναι κάτοικος Μεσολογγίου και 45 ετών, πολέμησε υπό την οδηγίαν του Γεωργίου Ρούτση στις πολιορκίες του Μεσολογγίου, όπου στην επί Σκόνδρα πασά το 1823 εφονεύθη μαχόμενος εις αδελφός του Γιάννης ονομαζόμενος , εις δε την τελευταίαν πολιορκίαν αυτός διασωθείς ξιφήρης , ηχμαλωτίσθησαν δυο αδελφαί αυτού Χρυσάνθη και Αικατερίνη και μεταβάς μετά των λοιπών Φρουρών εξηκολούθησε με τον αυτόν ζήλον το στρατιωτικόν στάδιον μέχρι ελεύσεως του Κυβερνήτου και της απελευθερώσεως της Πατρίδος , εις την οποίαν επανακάμψας εύρε κατεστραμένην υπό του πυρός και Σιδήρου άπασαν την περιουσίαν του . ….έδειξεν ζήλον , καρτερίαν καθ΄ όλας  τας αιματηράς εκείνας περιστάσεις και άκραν υπακοήν εις τους ανωτέρους του ». [Φάκελοι Αγωνιστών, φάκ.63 / 23650-23652]

 

Η Επιτροπή Στρατιωτικών εκδουλεύσεων του 1865 τον κατέταξε στους υπαξιωματικούς Β΄ Τάξεως  ( Δεκανέας) με Α.Μ 5211 (νέος αριθμός Μητρώου 2114) και του χορηγήθηκε το Αργυρούν Αριστείο. Παιδιά του, σύμφωνα με τον παραπάνω εκλογικό κατάλογο του 1879, ήταν: ο Γεώργιος 37 ετών και αλιεύς στο επάγγελμα, ο Ανδρέας 27 ετών και αυτός αλιεύς και ο Σπυρίδων 28 ετών και ναυτικός στο επάγγελμα.

 

 

                                                                               Νίκος Θεοδ. Μήτσης

                                                                                                     Αρχοντοχώρι (Ζάβιτσα) Ξ